|
|
FINANSOWANIE DZIAŁAŃ PROEKOLOGICZNYCH
W ZAKRESIE ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII
Lilla Lesiak
1. Pomoc Unii Europejskiej w okresie przedakcesyjnym.
Cel przyznania krajom kandydującym pomocy przedakcesyjnej. Ustanowienie instrumentów finansowych pomocy przedakcesyjnej (Phare, ISPA, SAPARD). Priorytetowe obszary pomocy oraz typy działań i rodzaje przedsięwzięć zakwalifikowanych do współfinansowania ze środków UE. Fundusze przedakcesyjne a perspektywa pomocy z Funduszy Strukturalnych. Instytucje
Zmiany polityczne jakie dokonały się w Europie Środkowo-Wschodniej w 1989 roku zainspirowały państwa członkowskie wspólnoty europejskiej a także niektóre państwa trzecie należące do grupy najbogatszych krajów świata, do podjęcia wysiłku mającego na celu wspieranie procesu reform gospodarczych i społecznych zapoczątkowanych w Polsce i na Węgrzech. W wyniku podjętych działań w tym zakresie zawarte zostały umowy o współpracy handlowej i gospodarczej pomiędzy Unią Europejską a Rzeczpospolitą Polską i Republiką Węgierską. Umowy te stanowiły podwaliny do pierwszego unijnego pomocowego programu, adresowanego do państw spoza wspólnoty - programu Phare (Poland and Hungary Assistance for Restructuring their Economy).
Cel udzielania pomocy.
W pierwszym roku współpracy, wielkość środków finansowych uznanych przez państwa członkowskie za niezbędne na realizację ściśle określonego zakresu pomocy, kształtowała się na poziomie 300 milionów ECU. W Brukseli zdecydowano, że pomoc zostanie wykorzystana w pierwszym rzędzie na wsparcie procesu reform w Polsce i Węgrzech głównie na finansowanie lub udział w finansowaniu projektów mających na celu restrukturyzację gospodarczą. W praktyce oznaczało to dofinansowanie realizacji projektów w dziedzinie rolnictwa, przemysłu, energetyki, handlu i usług oraz inwestycji infrastrukturalnych głównie z zakresu ochrony środowiska.
Początkowe założenia dotyczące celu wydatkowania środków unijnych były zdecydowanie odmienne od obowiązującego obecnie. Zamierzeniem państw wspólnoty europejskiej było wykorzystanie pieniędzy w równym stopniu przez sektor publiczny jak i prywatny. Przy wyborze celów do finansowania brano pod uwagę przede wszystkim preferencje i życzenia wyrażane przez państwa do których pomoc była adresowana. W okresie tym wspólnota europejska udzielała pomocy w formie bezzwrotnych dotacji, które mogły być wykorzystywane do finansowania projektów realizujących wyżej wymienione cele. Ponadto państwa członkowskie niezależnie od działań wspólnoty mogły angażować się finansowo w zwiększenie importu produktów z kraju beneficjenta, a także w realizację projektów i programów lokalnych. Ze wspólnotowego finansowania zostały wyłączone podatki, cła i opłaty, jak również koszty zakupu ziemi.
Możliwość przyjęcia i dysponowania środkami unijnymi uwarunkowana była koniecznością stworzenia w kraju beneficjenta niezbędnych struktur techniczno-organizacyjnej. Utworzono szereg instytucji o charakterze pozarządowym takich jak fundacje, agencje lub inne działające na zasadzie non-profit, które zajęły się przygotowaniem i realizacją programów oraz kontrolą wydatkowanych środków. Wspólnota europejska w sposób istotny przyczyniła się do finansowania wydatków ponoszonych na uruchamianie, utrzymanie i funkcjonowanie tworzonych struktur organizacyjnych.
Kryteria udzielania pomocy.
Wspólnota europejska w początkowym okresie realizacji programu Phare adresowanego do kolejnych państw Europy Środkowej i Wschodniej (Albania, Bułgaria, Czechy, Estonia, Litwa, Łotwa, Rumunia, Słowacja i Słowenia) przyjęła następujące wymagania i kryteria przyznawania pomocy:
W ciągu pierwszych pięciu lat funkcjonowania program Phare tj. do końca 1994 roku udostępniono 11 krajom partnerskim sumę 4,28 mld ECU. Finansowanie koncentrowało się głównie na dwu kierunkach:
W latach 1990-1995 Polska otrzymała w ramach Phare ponad miliard ECU.
W grudniu 1997 roku Rada Europejska zdecydowała o konieczności poważnego zwiększenia zakresu pomocy przeznaczonej dla krajów kandydujących, aby oprócz usług szkoleniowych i eksperckich, dotyczyła ona także pomocy dla rolnictwa oraz działań strukturalnych. Dotychczas możliwości wykorzystania przyznanych środków na realizację inwestycji były ograniczone.
W 1998 r. została wprowadzona tzw. Nowa Orientacja Phare. Program Phare miał odtąd koncentrować się na zasadniczych priorytetach związanych z przejmowaniem acquis communautaire, to jest na wzmacnianiu zdolności administracyjnych i instytucjonalnych krajów kandydujących oraz finansowaniu inwestycji głównie infrastrukturalnych mających na celu pomoc tym krajom we wdrażaniu w życie prawa wspólnotowego.
Udział środków inwestycyjnych w ogólnej puli środków pomocy przedakcesyjnej został zwiększony z 25% do 70%. Zabieg ten miał przygotować kraje kandydujące do efektywnego wykorzystania środków z Funduszy Strukturalnych, które będą dostępne po przystąpieniu do Wspólnoty. Otwarcie mniej zaawansowanych w rozwoju rynków państw kandydackich i później nowych państw członkowskich dla towarów przemysłowych i usług z krajów Unii Europejskiej miało być równoważone przypływem środków z Funduszy Strukturalnych, które umożliwiałyby dokonanie zmian strukturalnych i technologicznych pozwalających na zwiększenie konkurencyjności międzynarodowej gospodarek tych krajów.
2. Jakiego rodzaju przedsięwzięcia (projekty) mogą liczyć3. na dofinansowanie w ramach programów przedakcesyjnych Unii Europejskiej?
Celem programu Phare jest osiągnięcie spójności społeczno gospodarczej kraju oznacza to wyrównywanie różnic w rozwoju poszczególnych regionów i przejawia się w bezzwrotnej pomocy udzielanej regionom nieuprzywilejowanym. Regiony nieuprzywilejowane w Unii Europejskiej to taki w których:
Priorytety programów przedakcesyjnych Phare, ISPA, SAPARD określone zostały w taki sposób aby ich realizacja umożliwiła likwidację zaniedbań występujących w infrastrukturze transportowej i ochronie środowiska, głównie w regionach nieuprzywilejowanych. Niwelowanie problemów w tym zakresie sprawi, że obszary te staną się bardziej atrakcyjne dla prowadzenia działalności gospodarczej i przyciągną inwestorów bezpośrednich. Stworzone zostaną szansa na wzrost zatrudnienia i ożywienie gospodarcze. Dla wielu regionów wciąż jednym z najważniejszych problemów pozostaje kwestia restrukturyzacji rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich. Niezbędna zatem jest adaptacją sektora rolnego do wymogów rynku unijnego, tworzenie miejsc pracy poza rolnictwem w sektorze usług, przetwórstwa rolno-spożywczego czy agroturystyki. Statystyka wykazuje, że sektor małych i średnich przedsiębiorstw mający największy udział w tworzeniu Produktu Krajowego Brutto i będący jednocześnie największym pracodawcą stanowi największą siłę napędowym gospodarki.
Dążąc do tworzenia nowych miejsc pracy w tym poprzez samozatrudnienie oraz ożywienia gospodarczego regionów, Unia Europejska zainteresowana jest:
Wymienione powyżej priorytety powinny być uwzględniane w wszystkich projektach realizowanych w ramach trzech funduszach przedakcesyjnych tj. Phare, ISPA i SAPARD.
Program SAPARD ukierunkowany jest na finansowanie następujących rodzajów projektów:
W programie ISPA priorytetowo traktowane będą następujące typy projektów:
W zakresie ochrony środowiska - 50% środków
W zakresie infrastruktury transportowej - 50% środków
W programie Phare 2001 priorytetowo traktowane będą następujące typy projektów:
Na dofinansowanie z pewnością mogą liczyć projekty, które są kontynuacją działań podjętych w ramach poprzednich edycji programu Phare.
W programie Phare 2001 utrzymany został dotychczasowy priorytet zagospodarowanie terenów poprzemysłowych, dający szansę rekultywacji terenów zdegradowanych w wyniku wieloletniej działalności przemysłu ciężkiego i hutniczego. Obszary te wyróżniają się dużym stopniem dewastacji środowiska naturalnego, przestarzałą infrastrukturą, monokulturą zawodową mieszkających tam osób, dużym odsetkiem osób bezrobotnych spowodowanym głównie zwolnieniami grupowymi w związku z restrukturyzacją zakładów przemysłowych.
Priorytet ten odnosi się w szczególności do województwa górnośląskiego i łódzkiego w których dominował przemysł wydobywczy, hutniczy i lekki. Analiza struktur gospodarczych i społecznych w tych województwach wskazuje na konieczność restrukturyzacji schyłkowych i tradycyjnych gałęzi przemysłu m.in. poprzez zmiany w dotychczasowej infrastrukturze i rozwój alternatywnych form gospodarowania oraz na potrzebę łagodzenia negatywnych skutków reform.
3. Geograficzny zasięg wsparcia programów przedakcesyjnych, pule dostępnych środków finansowych.
Dostępność pomocy według kategorii projektu z uwzględnieniem podziału kwot na regiony (alokacji). Programy horyzontalne a programy regionalne.
4. Dobierz właściwy program dla swojego projektu.
Niektóre kategorie projektów mogą być realizowane do wyboru w ramach dwóch różnych programów przedakcesyjnych np. projekty z zakresu ochrony środowiska mogą być finansowane zarówno z programu Phare jak i z programu ISPA. Na czym więc polegają różnice w doborze właściwego programu, w jaki sposób beneficjent ma dokonać wyboru właściwego źródła finansowania? Czy ubieganie się o pomoc finansową dla jednego projektu w ramach dwóch programów dyskwalifikuje beneficjenta?
Przede wszystkim należy dokładnie zidentyfikować priorytety wszystkich dostępnych programów przedakcesyjnych rozpoznając dokładnie jakiego rodzaju przedsięwzięcia mogą być ze środków tych programów sfinansowane tzn. czy dany program finansuje projekty infrastrukturalne czy z zakresu wsparcia małych i średnich przedsiębiorstw, wsparcia indywidualnych gospodarstw rolnych, wsparcia zakładów produkcyjnych czy wsparcia przedsięwzięć turystycznych. Jeżeli zidentyfikujemy programy, które mają na celu finansowanie kategorii projektu, która nas interesuje np. infrastruktura z zakresu ochrony środowiska tj. budowa oczyszczalni ścieków i okaże się że jest ich więcej niż jeden np. program Phare i program ISPA, należy wziąć pod uwagę kolejne uwarunkowania tzn. parametry finansowe.
Zaczynamy dokładniej wczytywać się w kryteria dotyczące zasad dofinansowania projektu, minimalnej wartości projektu, czy minimalnej kwoty dofinansowania ze środków tych programów. I tak jeżeli myślimy o skorzystaniu z funduszy dostępnych w ramach programu Phare czy ISPA to musimy sobie uświadomić, że aby pieniądze zostały nam przyznane na realizację projektu to musimy dołożyć do nich środki własne i to w odpowiednich proporcjach. Jeżeli autorem projektu jest gmina, związek gmin lub inny podmiot publiczny to na zasadzie dokładki musimy wyłożyć minimalnie 25% całkowitej wartości inwestycji. W przypadku programu ISPA kwestia beneficjenta sprowadza się do podmiotu wyłącznie publicznego. Tak więc jeżeli jesteśmy podmiotem prywatnym pozostaje nam do wyboru program Phare (komponent przeznaczony dla małych i średnich przedsiębiorstw) oraz program SAPARD. W przypadku SAPARD-u problem dofinansowania nie istnieje. Nie musimy więc konstruować budżetu projektu na zasadzie wiązania środków europejskich ze środkami własnymi lecz wykładać jedynie środki własne. Podstawową zasadą finansową tego programu jest bowiem zasada refundacji kosztów już poniesionych. W praktyce wygląda to w sposób następujący: sami organizujemy sobie na własne ryzyko środki na sfinansowanie planowanej inwestycji. Konstruujemy biznes plan, ubiegamy się o kredyt w banku komercyjnym nie mając gwarancji czy środki, które zainwestujemy zostaną nam zrefundowane. Jeszcze jedna ważna rzecz refundacja ma charakter etapowy tzn. określona jest każdorazowo kwota minimalna, która może być zwrócona po przedstawieniu faktury. Podmioty decydujące się na skorzystanie z SAPARD-u muszą więc dysponować samodzielnie kwotą wystarczającą na rozpoczęcie inwestycji i muszą nauczyć się etapowania prac przewidzianych do realizacji w ramach całego projektu.
Sprawne etapowanie prac a co się z tym wiąże również wydatków inwestycyjnych gwarantuje odzyskanie zainwestowanych środków, które możemy ponownie zainwestować. Ciągły obrót pieniędzmi na przemian unijnymi i własnymi sprawia, że faktyczna wielkość angażowanych środków nie jest tak duża jak wydawało się nam zanim przystąpiliśmy do realizacji projektu. Zaletą programu SAPARD jest również szybkość procesu decyzyjnego co do akceptacji projektu jako kwalifikującego się do refundacji.
Projekty rozpatrywane są w Polsce przez Komitet Sterujący działający przy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Nie istnieje konieczność wysyłania pojedynczych projektów do Brukseli i poddawania ich ocenie Komisji Europejskiej. Komisja akceptuje jedynie podstawę programową w postaci programu operacyjnego dla obszarów wiejskich. Decyzję co do akceptacji konkretnych projektów pozostawia krajowi, który się o pomoc ubiega co w rezultacie skraca cały proces decyzyjny i sprawia, że dla samego beneficjenta jest on o wiele prostszy.
Chcąc z kolei skorzystać ze środków dostępnych w ramach programu Phare czy ISPA musimy uzbroić się w cierpliwość z dwóch powodów. Po pierwsze od momentu rozpoczęcia procesu programowania do momentu kiedy pieniądze o jakie się ubiegamy staną się fizycznie dostępne upływa z reguły ponad półtora roku. Przykładowo przygotowania do sformułowania projektu pod program Phare 2001-Spójność Społeczno-Gospodarcza rozpoczęły się w czerwcu 2000 roku. Wtedy to Komisja Europejska podała wytyczne dla programu tzn. określiła jakiego typu przedsięwzięcia będą mogły być finansowane oraz określiła szacunkowo kwoty dostępne dla poszczególnych krajów kandydujących. Wynegocjowany został również obszar, który zostanie objęty pomocą oraz minimalna wartość dofinansowania dla pojedynczego projektu. Po drugie moment przesłania gotowego projektu do Brukseli czy moment zatwierdzenia jego ostatecznej wersji gotowej do realizacji nie oznacza, że istnieje fizyczna możliwość wykorzystania pieniędzy. Kolejnym krokiem w tym długotrwałym procesie jest podpisanie umowy o zasadach finansowania zaakceptowanych przez Komisję projektów tzw. memorandum finansowe. Teoretycznie tuż po podpisaniu takiego memorandum pieniądze powinny być dostępne dla beneficjenta. W praktyce zdarza się często, że Komisja zwleka zarówno z podpisaniem memorandum jak i z przelaniem pieniędzy na konto narodowe danego kraju nawet kilka miesięcy. Przewiduje się, że umowa finansowa dla programu Phare 2001 będzie podpisana w drugiej połowie grudnia 2001 roku tak aby kontraktowanie pieniędzy mogło się rozpocząć z początkiem 2002 roku. Autorzy projektów planując swoje inwestycje muszą o tym szczególe pamiętać, że na środki z Unii Europejskiej przyjdzie im czekać długo. Pamiętać również muszą o tym, iż do momentu otrzymania tych środków nie mogą ruszyć z pracami inwestycyjnymi, gdyż w przypadku programu Phare pieniędzy już wykorzystanych Komisja Europejska nie zwraca. Należy więc tak zaplanować prace aby możliwość wykorzystania środków była optymalna i zharmonizowana z okresem, w którym nasze zezwolenie na budowę nie utraciło jeszcze swojej ważności, a banki nie zaczęły przedwcześnie nam naliczać odsetek od zaciągniętego kredytu, z którego tak naprawdę nie zdążyliśmy jeszcze skorzystać.
5. Kto może być7. beneficjentem projektu?
Bardzo ważnym elementem projektu jest prawidłowe zdefiniowanie beneficjenta. Czy beneficjentem pomocy przedakcesyjnej może być jedynie region i gmina czy również instytucja publiczna? Jakie szanse na dofinansowanie projektu ma prywatny inwestor? Na te szczegółowe, ale jakże ważne pytania postaramy się odpowiedzieć w tym krótkim rozdziale.
Podstawową sprawą dla projektu jest zdefiniowanie jego beneficjenta. Brak takiej informacji lub też nieprecyzyjne jej sformułowanie dyskwalifikuje projekt już na samym początku. Unia Europejska lubi i chce wiedzieć kto będzie korzystał z pieniędzy jej podatników i na jakie cele je wyda. Beneficjent to podmiot łatwy do zdefiniowania i zlokalizowania, podmiot odpowiedzialny za powierzone mu pieniądze i godny zaufania, że powierzonych mu pieniędzy nie sprzeniewierzy. Szczególnie istotne jest zidentyfikowanie beneficjenta projektu w przypadku projektów inwestycyjnych. Tutaj beneficjentem jest instytucja, która będzie stroną kontraktu podpisanego z wykonawcą inwestycji. Dla projektów inwestycyjnych o wartości większej niż 1 mln euro istnieje wymóg, że muszą być one realizowane zgodnie z zasadami opracowanymi przez FIDIC. Terminologia FIDIC nakazuje z kolei sprecyzować, kto będzie pracodawcą, kto inżynierem, kto wykonawcą kontraktu, a kto po zakończeniu inwestycji będzie jej właścicielem.
Pracodawca (ang. Employer) jest stroną kontraktu gdyż w całej procedurze przetargowej występuje jako strona zamawiająca prace inżynierskie. Pracodawca otrzymuje pieniądze unijne na dofinansowanie projektu, zarządzając nimi płaci za wykonanie robót i odbiera gotową inwestycję. Te przymioty sprawiają, że jest on bezpośrednim beneficjentem projektu. Nie zawsze oznacza to, iż po zakończeniu inwestycji będzie on nadal jej właścicielem czy też użytkownikiem. Często zdarza się, że obiekt infrastrukturalny jest oddawany w użytkowanie lub dzierżawę instytucji non profit, zakładowi komunalnemu czy też prywatnej firmie, które to podmioty płaca na rzecz gminy podatki oraz koszty wynikające z dzierżawy czy użytkowania. Pomiędzy pracodawcą a właścicielem inwestycji znajdują się jeszcze dwa podmioty: inżynier kontraktu i kontraktor czyli generalny wykonawca, który wygrał przetarg na organizację i wykonawstwo inwestycji przez co stał się stroną inwestycji. Inżynier kontraktu nie jest w żadnym wypadku stroną kontraktu - pełni on funkcję niezależnego pośrednika pomiędzy pracodawcą a kontraktorem. Odpowiada on za nadzór nad prawidłowym i zgodnym z treścią kontraktu zrealizowaniem projektu. Inżyniera wybiera się w drodze przetargu a więc na etapie przygotowywania fiszki projektowej nie można stwierdzić, kto będzie pełnił tę funkcję w przyszłości.
O wiele prościej jest określić beneficjenta w przypadku projektów, których przedmiotem jest wsparcie dla sektora małych i średnich przedsiębiorstw, dla zakładów przetwórstwa rolno-spożywczego dla indywidualnego gospodarstwa rolnego lub wsparcie z zakresu rozwoju zasobów ludzkich tutaj wiadomo, że beneficjentem jest kolejno mały i średni przedsiębiorca, zakład przetwórczy właściciel indywidualnego gospodarstwa rolnego czy też osoba bezrobotna lub zagrożona utratą pracy wskutek restrukturyzacji schyłkowej gałęzi przemysłu. Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia jest kwestia kto będzie zarządzać projektem na szczeblu regionalnym. W przypadku projektów dotyczących zasobów ludzkich, których przedmiotem są szkolenia lub kursy doszkalające, kursy których celem jest zmiana kwalifikacji osób bezrobotnych lub zagrożonych bezrobociem. osób
Należy pamiętać, że wszelkie koszty związane z przygotowaniem projektu ponosi beneficjent czyli podmiot, który zamierza zdyskontować korzyści będące oczekiwanym rezultatem realizowanego projektu. Koszty projektów tzw. Wsparcia miękkiego są nieporównywalnie niższe niż koszty przygotowania projektów infrastrukturalnych. W przypadku projektów pierwszego typu w grę wchodzą szkolenia, konsultacje, doradztwo ekspertów zagranicznych. Koszty w praktyce więc ograniczają się do przetłumaczenia na język angielski wypełnionej fiszki projektowej w przypadku programu Phare. Beneficjent zostaje obciążony większymi kosztami w przypadku przygotowywania projektów inwestycyjnych związanych z budową obiektów infrastrukturalnych lub też modernizacją zakładów przemysłowych, tworzeniem bazy agroturystycznej lub unowocześniania gospodarstw indywidualnych. W tych wypadkach dodatkowe koszty wiążą się z przygotowaniem dokumentacji technicznej tzw. studium wykonalności inwestycji zawierające również studium społeczne oraz dokładnie wyliczoną stopę zwrotu inwestycji, następnym kosztownym dokumentem jest opracowanie analizy wpływu na środowisko inwestycji wg standardów unijnych lub też przygotowanie biznes planu. W przypadku gdy beneficjentem jest gmina powyższe koszty pokrywane są z budżetu tej jednostki. Jedyny problem polega tu na starannym wybraniu firmy inżynierskiej, która całą dokumentację przygotuje i zrobi to zgodnie z dyrektywami unijnymi odnośnie wymogów technicznych. W przypadku gdy beneficjentem jest podmiot prywatny niestety musi on z własnej kieszeni wyasygnować kwotę na opłacenie biznes planu, którego profesjonalizm musi również uwzględniać fakt, że efekty końcowe planowanej inwestycji muszą dokładnie odpowiadać efektom, które chce widzieć Unia Europejska wydając wspólnotowe pieniądze. Kolejną obok kosztów dolegliwością dla beneficjenta związaną z korzystaniem z pieniędzy Wspólnoty jest konieczność poddania się biurokratycznej procedurze unijnej, która ma na celu dokładne monitorowanie przebiegu realizacji projektu i sprawdzaniu czy projekt realizowany jest w sposób zgodny z deklaracjami składanymi przez beneficjenta, czy osiągane są efekty, które były planowane czy pieniądze wydawane są racjonalnie i zgodnie z przyjętymi założeniami. Przed sięgnięciem po środki z programów Unii Europejskiej pamiętać należy, że bycie beneficjentem pomocy unijnej wiąże się więc nie tylko z korzyściami finansowymi i szansą na zrealizowanie inwestycji, której samemu nigdy byśmy nie zrealizowali z powodu braku wystarczających funduszy. Bycie beneficjentem w tym przypadku wiąże się również z kosztami, które beneficjent zobowiązuje się ponieść licząc na pozytywną decyzję odnośnie perspektyw dofinansowania swojego projektu bez gwarancji jej otrzymania a także z dolegliwościami związanymi z częstymi wizytami kontrolnymi oraz z nieustającym pisaniem raportów, sprawozdań z przebiegu realizacji projektu.
6. Ogólne zasady dofinansowania projektów ze środków przedakcesyjnych.
Zasada dodatkowości i współfinansowania czyli w jakim stopniu możemy liczyć na środki finansowe Unii Europejskiej a w jakim na własny udział. Kiedy możliwe jest otrzymanie zaliczki a kiedy w grę wchodzi jedynie refundacja poniesionych kosztów? Czy możemy korzystać z odsetek od wkładu, który stanowią środki pochodzące z UE? Jak poprawnie konstruować budżet projektu?
Zgodnie z zasadą dodatkowości, działania europejskie winny uzupełniać działania krajowe, a nie je zastępować. Państwa korzystające ze środków Wspólnoty winny ponosić, w odniesieniu do każdego celu, wydatki publiczne, co najmniej na takim samym poziomie jak w okresie wcześniejszym. Fundusze przedakcesyjne uzupełniają środki krajowe lub regionalne. Pojedynczy projekt nigdy nie jest finansowany w całości przez budżet europejski. Zgodnie z zasadą współfinansowania aby projekt mógł być zrealizowany konieczne jest zaangażowanie funduszy krajowych. Fundusze krajowe mogą pochodzić z sektora prywatnego lub publicznego tj. po części z budżetu państwa jednak w decydującej mierze chodzi tu o środki pochodzące z budżetów regionów, powiatów i gmin. Środki wyasygnowane przez sektor prywatny są środkami dodatkowymi, wzmacniającymi budżet projektu i mają charakter fakultatywny. Środki publiczne mają z kolei charakter wkładu obligatoryjnego i muszą być zgromadzone w odpowiedniej proporcji procentowej w stosunku do całkowitych kosztów inwestycji . Bez ich zgromadzenia w wymiarze wystarczającym projekt nie ma najmniejszych szans na pozytywną kwalifikację. Należy pamiętać, ze z budżetu unijnego nie są pokrywane wszystkie kategorie wydatków związanych z realizacją projektu
7. Aplikowanie czyli proces uzyskania wsparcia finansowego ze środków UE.
Sposób ubiegania się o środki z funduszy przedakcesyjnych przez beneficjenta. Podpisanie umowy finansowej z krajem kandydującym. Rola agencji wdrażającej. Składanie wniosków przez beneficjenta do agencji wdrażającej. Szczegółowe zasady wdrożeniowo finansowe. Kontraktowanie i wydatkowanie środków - sposób organizowania przetargów zgodnie z procedurą UE. Rozliczanie wydatkowanych środków.
8. Jak prawidłowo wypełnić11. formularz projektowy czyli fiszkę. Przygotowywanie niezbędnych załączników.
Jak trafnie formułować cele strategiczne i bezpośrednie projektu? Jak celnie uzasadniać potrzebę realizacji danego projektu? Jak prawidłowo określać rezultaty i produkty oraz ramy instytucjonalne? Zasada równych szans. Ocena wpływu przedsięwzięcia na środowisko. Studium wykonalności. Warunkowość i kolejność. Matryca planowania logicznego.
Na początku wyjaśnienia wymaga termin fiszki. Fiszka projektowa jest skróconą wersją projektu, który zamierzamy zrealizować i na realizację którego ubiegamy się o wsparcie z funduszy przedakcesyjnych. Łączy w sobie elementy właściwe zarówno dla typowego wniosku o udzielenie wsparcia finansowego takie jak tabela finansowa, będąca ramową konstrukcją przedsięwzięcia z elementami inżynierskimi charakterystycznymi dla projektu inwestycyjnego tj. studium wykonalności czy oceną wpływu inwestycji na środowisko naturalne. Fiszka projektowa jest podstawowym dokumentem, na podstawie którego Komisja Europejska podejmuje decyzję o finansowaniu inwestycji. Oznacza to, że beneficjenci muszą zwrócić szczególną uwagę na właściwe przygotowanie fiszki projektowej wraz z dodatkowymi analizami i opracowaniami, które są bezwzględnie wymagane.
Fiszka projektowa będąca jednocześnie wnioskiem o udzielenie pomocy przedakcesyjnej powinna zawierać następujące informacje:
Na początku 2000 r. Komisja Europejska przedstawiła zmodyfikowaną wersję standardowej fiszki dla projektów Phare. Zasadnicza, opisowa część fiszki składa się z 12 części, uzupełnionych przez 6 załączników, z których 4 są obowiązkowe.
Lilla Lesiak
Dyrektor European Institute of Environmental Energy