www.rurociagi.com


5 / 2001 - strona startowa

PROBLEMY BUDOWY GAZOCIĄGÓW
(TECHNICZNE I PRAWNE)

Adam Matkowski
Daniel Hawryłkiewicz

WSTĘP

Przywołane skróty i oznaczenia:

m.p.z.p miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
NSA Naczelny Sąd Administracyjny
KPP koncepcja programowo-przestrzenna
PB projekt budowlany
PW projekt wykonawczy
w/c wysokiego ciśnienia
SANEPID Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna
Rozporządzenie MPiH Rozporządzenie Ministra Przemysłu i Handlu

W Polsce gazociągi oraz inne obiekty wysokiego ciśnienia realizuje się głównie w oparciu o następujące Ustawy i Rozporządzenia:

Rozporządzenie Ministra Przemysłu i Handlu w/s warunków technicznych jakim powinny odpowiadać sieci gazowe [6] oraz w oparciu o 17 innych, głównych Ustaw, Rozporządzeń i Polskich Norm przedstawionych w punkcie Aktualne akty prawne i normatywne niniejszego opracowania.

Z uwagi na konieczność wprowadzania wszystkich inwestycji gazowniczych wysokiego ciśnienia do planów zagospodarowania przestrzennego miast i gmin, zgodnie z przywołaną wyżej Ustawą o zagospodarowaniu Przestrzennym, oraz z uwagi na skomplikowany i długotrwały proces wprowadzania zmian w w/w m.p.z.p. - planowanie i ustalanie harmonogramu realizacji inwestycji gazowniczych w Polsce staje się w obecnej chwili szczególnie utrudnione.

W oparciu o przywołane na wstępie Ustawy, czas trwania procedur formalno-prawnych koniecznych do uzyskania Pozwolenia na budowę może w skrajnych przypadkach osiągnąć okres kilku lat.

Powyższe wynika z faktu, że przeprowadzanie procedury odwoławczej na wniosek właściciela, który nie wyraża zgody na przedsięwzięcie gazownicze, związane z odwołaniem do NSA (Naczelnego Sądu Administracyjnego ) trwa minimum przez okres około 1 roku i nie warunkuje uzyskania pozytywnej decyzji ze względu na niejednoznaczność przepisów.

Ponadto możliwe i dopuszczalne przez polskie prawo jest odwoływanie się i oprotestowanie właściciela (nawet kilkakrotne) na poszczególnych etapach wydawania Decyzji administracyjnych począwszy od zmian w m.p.z.p. skończywszy na Decyzji o pozwoleniu na budowę pomimo, że lokalizacja inwestycji pozostaje w tych fazach niezmieniona.

Z uwagi na w/w brak zgód prywatnych właścicieli, oraz hamowanie prac związanych z inwestycjami wysokiego ciśnienia przez samorządy lokalne, do dnia dzisiejszego niektóre złoża gazu ziemnego oraz gazociągi w rejonie miast i gmin są niepołączone co szczególnie utrudnia drożność systemu gazowniczego w Polsce.

Z powyższych względów, ryzyko podpisywanych umów przez Dostawcę gazu (Inwestora) dotyczących inwestycji gazowniczych wysokiego ciśnienia staje się coraz większe.

Te wszystkie elementy nazwane problemami projektowania w powiązaniu z problematyką występującą podczas budowy i eksploatacji wyznaczają niejako ścieżkę krytyczną przedsięwzięcia, która związana jest z kolei z wielkością ryzyka inwestycyjnego Dostawcy gazu.

Dokonano zasadniczego podziału trudności występujących podczas realizowania gazowniczego procesu inwestycyjnego (obiektów wysokiego ciśnienia w Polsce) i dokonano ich podziału na następujące , główne elementy tj :

PROBLEMY PODCZAS PROJEKTOWANIA

Problemy podczas projektowania omówiono na podstawie kolejnych faz dokumentacji technicznej związanej z uzyskaniem pozwolenia na budowę tj.:

W/w problematykę podczas projektowania podzielono na dwie zasadnicze części związane z:

problematyką projektowania na tle procedur związanych z uzyskaniem pozwolenia na budowę (Rys.1. i Rys.2.)

pozostałymi, przykładowymi utrudnieniami, które występują podczas projektowania i ich ewentualnym zapobieganiem (Rys.3.)

Problematyka projektowania: procedury formalno - prawne (Rys.1.)

Studium wykonalności dostawy gazu.

Podstawowym problemem w tej fazie projektowania, związanym z procedurą formalno-prawną, to konieczność spełnienia wymogów Prawa Energetycznego [2], które "narzuca" wydanie Warunków technicznych podłączenia dla odbiorcy w krótkim terminie 60 dni od daty złożenia wniosku przez odbiorcę.

Tak krótki czas wydania w/w Decyzji, gdy nieznane są ostateczne parametry przedsięwzięcia inwestycyjnego ( trasy i długości gazociągów wysokiego ciśnienia oraz lokalizacja obiektów nieliniowych i innych ) zmusza Inwestora przedsięwzięcia do wykonania szeregu pilnych i kosztownych analiz techniczno - ekonomicznych, których wykonanie nie gwarantuje stwierdzenia opłacalności inwestycji.

Koncepcja programowo - przestrzenna

Główny element w/w dokumentacji stanowi wprowadzenie inwestycji do m.p.z.p. zgodnie z Ustawą o zagospodarowaniu przestrzennym [1].

Najistotniejszym punktem w/w procedury stanowi etap Wyłożenia projektu planu do publicznego wglądu. W przypadku oprotestowania lub złożenia zarzutów do w/w projektu przez właścicieli gruntów, zgodnie z polskim prawem, można przeprowadzić dwie procedury postępowania, które nie dają jednak całkowitej pewności uzyskania efektu końcowego jakim jest zatwierdzenie zmian w planie.

Pierwsza to przeprowadzenie procedury odwoławczej przez NSA, która z uwagi na znaczne nagromadzenie innych spraw rozpatrywanych przez w/w Sąd może spowodować przedłużenie procesu inwestycyjnego o okres minimum 1 roku.

Druga to zmiana lokalizacji obiektów gazowniczych, jednak ta ścieżka zawiera konieczność przeprowadzenia od początku procedury wprowadzania zmian w m.p.z.p. tj. od podjęcia przez Radę Gminy / Miasta Uchwały o przystąpieniu do zmian w m.p.z.p.

W tym drugim przypadku okres ponownego wprowadzania zmian w planie trwa minimum około 6 miesięcy.

Przeciwdziałanie podobnym przypadkom zostało opisane szczegółowo w punkcie p.n.Problematyka projektowania - utrudnienia i przeciwdziałanie a związane jest to głównie z koniecznością uniknięcia długotrwałych procedur odwoławczych i zawarcia przedwstępnych Umów cywilno - prawnych relacji Właściciel - Inwestor.

Decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu

Kolejnym etapem związanym z uzyskaniem Decyzji pozwolenia na budowę jest po zatwierdzeniu zmian w m.p.z.p. otrzymanie z Urzędu Gminy / Miasta Decyzji o ustaleniu warunków zabudowy.

W przypadku oprotestowania w/w Decyzji, w świetle obowiązujących przepisów, możliwe są do przyjęcia dwie drogi postępowania.

Pierwsza to przeprowadzenie procedury odwoławczej przez NSA, która może dać podobny skutek do opisanej wyżej procedury zatwierdzenia zmian w m.p.z.p.

Druga to możliwość skorzystania z procedury zawartej w Ustawie o gospodarce nieruchomościami [4] dotyczącej Ograniczenia praw własności w drodze Decyzji Starosty Powiatu korzystania z nieruchomościami, w wyniku której poprzez wpis do księgi wieczystej następuje ograniczenie praw rzeczowych właścicieli gruntów i możliwe staje się uzyskanie Pozwolenia na budowę bez ich zgód.

W/w procedura, w sprzyjających warunkach, gdy wszystkie władze na czele z Starostą są zaangażowane i " głeboko przekonane" o celowości inwestycji gazowniczej może zakończyć się w terminie do 6 miesięcy od daty złożenia odpowiedniego wniosku do Starostwa przez Inwestora.

W porównaniu do przeprowadzenia procedury odwoławczej, która nie warunkuje uzyskania pozytywnej decyzji, jest to czasami jedyna droga umożliwiająca uzyskanie pozwolenia na budowę w określonym i założonym wcześniej terminie.

W/w procedura została szczegółowo przedstawiona na Rys.2.

Problematyka projektowania : utrudnienia - przeciwdziałanie (Rys.3.)

W tym punkcie niniejszego opracowania przedstawiono główne utrudnienia występujące podczas projektowania inwestycji wysokiego ciśnienia w Polsce oraz przedstawiono możliwe im zapobieganie.

Studium wykonalności dostawy gazu

Z uwagi na wcześniej wspomniany krótki czas podjęcia decyzji inwestycyjnej ( 60 dni ) konieczne staje się wykonanie szeregu analiz ekonomiczno-analitycznych w powiązaniu z przeprowadzeniem szczegółowych wizji lokalnych tras gazociągów i lokalizacji innych obiektów wysokiego ciśnienia, w celu określenia w sposób możliwie najbardziej dokładny głównych parametrów inwestycji.

Niezwykle pomocne dla Inwestora przedsięwzięcia gazowniczego staje się wykonanie opracowania p.n. Analiza wrażliwości czynników wpływających na opłacalność inwestycji - ( Rys.7. ), która zastępuje konieczność wielowariantowych analiz ekonomicznych dla badanych czynników.

Koncepcja programowo - przestrzenna

Problemy projektowania w tej fazie to głównie problemy związane z wprowadzeniem inwestycji do m.p.z.p.

Postanowienia Ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym [1] formułują konieczność dokonywania zmian w m.p.z.p. przez Zarząd Gminy / Miasta.

Jest to pierwszy i zarazem podstawowy problem w projektowaniu inwestycji związany z tym, że niejako nie zainteresowany sprawą organ administracyjny "zmuszony jest" przeprowadzić tą procedurę.

W w/w przypadku wprowadzenie zmian w planie może w sposób istotny zostać wydłużone przez urzędników i władze gminy / miasta nawet do okresu 1 roku ( w sprzyjających wypadkach maksymalny okres zatwierdzenia zmian w planie wynosi 6 miesięcy ).

Kolejnym bardzo istotnym problemem w projektowaniu to potrzeba wcześniejszego uzyskania zgód właścicieli gruntów i zawarcia z nimi Umów, gdyż w przypadku braku ich zgód właściciel gruntów może na etapie planu trzykrotnie oprotestować jego ustalenia i doprowadzić do konieczności przeprowadzenia procedury odwoławczej przez NSA ( patrz Rys.1. ) przez co w istotny sposób wydłużony zostaje cykl projektowania.

Nieuregulowane sprawy spadkowe właścicieli, rozdrobnienie działek oraz skomplikowany i długotrwały proces uzyskania zgód na przeznaczenie gruntów rolnych i leśnych [5] pod budowę inwestycji gazowniczych ( decyzje Wojewody, Ministra Rolnictwa, Ministra środowiska ) stanowią dodatkową przeszkodę i utrudnienia w tej fazie projektowania.

Ponadto zgodnie z aktualnymi przepisami Rozporządzenia Ministra Przemysłu i Handlu w/s warunków technicznych jakim powinny odpowiadać sieci gazowe [6] konieczna do wprowadzenia do m.p.z.p. strefa odległości bezpiecznej dla gazociągów w/c jest w chwili obecnej bardzo duża.

Wynosi ona w zależności od średnicy i ciśnienia gazociągu minimum od 30m do 50 m ( odpowiednio od 15 do 25 m od osi gazociągu ). Musi to być strefa wolna od zabudowy i z tego punktu napotyka się na szereg trudności w uzgodnieniu tego faktu przez władze Gminne oraz przez prywatnych właścicieli gruntów, którzy traktują to jako znaczne ograniczenie ich praw do zabudowy.

Wielkość w/w strefy nie współgra obecnie z wysokim poziomem technologii wykonania i bezpieczeństwa obiektów wysokiego ciśnienia w Polsce oraz wysoką jakością materiałów stosowanych obecnie w gazownictwie.

Powyższy problem został szczegółowo opisany na etapie problemów projektowania w fazie wykonania projektu budowlanego i wykonawczego.

Decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu

Podstawowym problemem w uzyskaniu w/w Decyzji jest długotrwały proces jej uprawomocnienia związany z:

powtórną koniecznością dokonania uzgodnień projektu decyzji z Ochroną środowiska,

powtórną koniecznością dokonania uzgodnień projektu decyzji z SANEPID-em i z innymi instytucjami wskazanymi postanowieniami Decyzji ( pomimo posiadanych uzgodnień na etapie wprowadzenia zmian do m.p.z.p )

koniecznością uzgodnienia Raportu z oceny oddziaływania ze społeczeństwem i instytucjami ekologicznymi, przy czym zastrzeżenia może złożyć każdy obywatel ( 21 dni roboczych ),

uprawomocnieniem się w/w Decyzji w terminie 14 dni od daty jej doręczenia, gdzie bardzo często występują trudności w ustaleniu aktualnego adresu pobytu właściciela.

Projekt budowlany i wykonawczy

Podstawowe problemy występujące podczas tej fazy dokumentacji można podzielić na trzy zasadnicze grupy:

  1. Oprotestowanie przez prywatnych właścicieli postanowień Decyzji - pozwolenia na budowę.
  2. Restrukcyjne i przestarzałe przepisy wewnętrzne.
  3. Konieczność uwzględnienia w PB i PW około 1000 ustaw, rozporządzeń i norm.
  4. Pomimo tak dużej ilości w/w norm brak jednolitych przepisów państwowych dotyczących rur, elementów kształtowych, badań i innych.
  5. Długotrwała i skomplikowana procedura uzyskiwania zgód na czasowe i trwałe wyłączenia gruntów rolnych i leśnych z produkcji.
  6. Konieczność dokonywania po raz kolejny uzgodnień pomimo uzyskanych uzgodnień na etapie wprowadzanie do m.p.z.p. i uzyskiwania Decyzji o warunkach zabudowy.
  7. Te same problemy, które występują podczas procesu uprawomocnienia się Decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Ad.1. Zgodnie z Ustawą Prawo Budowlane [3] właściciel gruntów może kwestionować i protestować po raz kolejny ustalenia związane z przebiegiem, bądź lokalizacją obiektów gazowniczych na swoim terenie. Dlatego też zapobieganie w/w przypadkowi powinno odbywać się na etapie wprowadzania zmian w m.p.z.p. poprzez zawieranie Umów cywilno-prawnych Właściciel - Inwestor w celu uniknięcia przeprowadzania procedur odwoławczych przez NSA.

Ad 2,3,4. Konieczność spełnienia wymagań zawartych w Rozporządzeniu MPiH w/s warunków technicznych jakim powinny odpowiadać sieci gazowe [6] oraz innych przepisów państwowych nakłada na projektanta sieci gazowych wysokiego ciśnienia w Polsce konieczność zaprojektowania i uzgadniania trasy gazociągu w szerokiej strefie ochronnej wynoszącej od 15 do 25 m od osi gazociągu ( przy przyjęciu i tak zmniejszonej odległości podstawowej ). W/w przepis uchwalony w 1995 roku "nie nadąża" obecnie z wysoką jakością materiałów, profesjonalnym wykonaniem i odpowiednimi technologiami umożliwiającymi zmniejszenie w/w stref poprzez zwiększenie bezpieczeństwa obiektów gazowniczych.

Ewentualne przeciwdziałanie związane jest z doprowadzeniem do uchwalenia nowego Rozporządzenia. Porównanie szerokości w/w stref ochronnych wraz z propozycjami ich zmiany poprzez uchwalenie nowego Rozporządzenia ( w opiniowaniu znajduje się projekt nowego Rozporządzenia Ministra Gospodarki ) przedstawiono w Tablicy Nr 1.

Ad .6. W tym przypadku jedyne ewentualne przeciwdziałanie wiązało by się z usprawnieniem obowiązującej Ustawy Prawo Budowlane poprzez wyeliminowanie konieczności podwójnego wydawania decyzji tj. o warunkach zabudowy oraz o pozwoleniu na budowę.

PROBLEMY PODCZAS BUDOWY( Rys.4.)

Utrudnienia związane z odmową właściciela na wejście w teren z budową gazociągu W przypadku nie podpisania umów cywilno-prawnych przez Inwestora i wydania decyzji właścicielom gruntów w trybie nakazowym, wykonawca rozpoczynając roboty budowlano - montażowe był nierzadko zmuszony zatrudniać firmy ochroniarskie, w sporadycznych przypadkach biorą udział służby porządkowe ( policja ) i służby medyczne.

Pozostałe utrudnienia związane z budową gazociągu

Lokalizacja gazociągu jest wynikiem ścieżki prawnej, w której instytucje uzgadniające, właściciele gruntów stawiają szereg wymagań, najczęściej zmuszających do lokalizowania gazociągu w terenach podmokłych o słabych gruntach. Takie rozwiązanie lokalizacyjne, słuszne z punktu widzenia ochrony gruntów rolnych i leśnych, ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, stwarza wiele problemów realizacyjnych i projektowych.

Szerokość pasa montażowego ograniczona do niezbędnego minimum w wyniku wymagań ochrony środowiska, a także w celu ograniczenia ilości właścicieli przez które przechodzi gazociąg, w przypadku gruntów mocno nawodnionych i słabych, może okazać się zbyt mała. Problemy takie występują zwłaszcza w przypadku prowadzenia robót w okresie zimowo-wiosennych roztopów i zwiększonych opadów atmosferycznych.

Podobne problemy techniczne występują również na terenach leśnych, w terenie pagórkowatym przy piaskach pylastych, drobnych. Na terenie leśnym pas montażowy gazociągu ogranicza się znacznie (zminimalizowanie wycinki), co w połączeniu z głębokim wykopem w zróżnico-wanym terenie powoduje konieczność transportowania urobku wzdłuż pasa roboczego poza tereny leśne.

Kolejnym problemem realizacyjnym są różnice warunków gruntowych napotykanych w trakcie realizacji gazociągu w stosunku do określonych na etapie dokumentacji projektowej. Rozpoznanie geologiczne prowadzone przed opracowaniem projektu, nie może w pełni określić rzeczywistych warunków gruntowych. Otwory wykonuje się do głębokości 4m, co ok. 100 m, a w przypadku natrafienia na grunty nienośne (kreda, gytia, torfy) wykonuje się dodatkowe badania określające głębokość ich zalegania. Geologia gruntów słabych wymaga lepszego udokumentowania (zagęszczenie otworów badawczych oraz wykonanie otworów poza osią gazociągu).

Prowadzony zakres badań w niektórych przypadkach może okazać się konieczny do uzupełnienia na etapie wykonawstwa, co wymaga dokonania uszczegółowienia rozwiązań projektowych (zastosowania materacy faszyno-wych, zmiana głębokości ułożenia gazociągu). Dla wielu przekraczanych rzek występują grunty nienośne - gytie, kredy do głębokości 10 m - 20 m. Dodatkowym utrudnieniem są szerokie pradoliny - dla rzek o szerokości 3 - 4 m wynoszące często nawet do 200 m, charakteryzujące się również słabymi, podmokłymi gruntami.

Najlepszym, choć bardzo kosztownym rozwiązaniem stosowanym dla tego typu przekroczeń rzek jest wykonywanie wymiany gruntu na odcinku występowania gyti, kredy itp.

Innym możliwym rozwiązaniem przy posadowieniu gazociągu w terenach o gruntach nienośnych jest ich wzmacnianie przez zastosowanie materacy faszynowych. Rozwiązanie takie powoduje jednak konieczność zwiększenia głębokości wykopu o grubość materaca, co przy słabych gruntach w znacznym stopniu zwiększa zakres koniecznych do wykonania robót ziemnych.

Przy przekroczeniach rzek charakteryzujących się w/w warunkami gruntowymi występują również problemy utrzymania drogi lężniowej oraz wykonywanego wykopu.

Jako rozwiązanie można tutaj rozważać konieczność wykonania ścianek szczelnych wzdłuż drogi i prowadzonego wykopu.

Innym zasobem budowy jest wykonanie wykopu przez bagrowanie oraz wciągnięcie obetonowanego gazociągu po układzie rolek zbudowanych w części brzegowej przekroczenia, a następnie spławienie syfonu.

Realizację przekroczeń rzek dodatkowo utrudnić mogą złe warunki atmosferyczne wynikające z okresu realizacji i budowy, dlatego przekroczenia szczególnie trudnych rzek, terenów należy realizować w okresach najniższych poziomów lustra wód gruntowych, występujących opadów.

W skrajnych przypadkach może dochodzić do konieczności zmiany lokalizacji i przekroczenia w miejscach mniej właściwe z punktu widzenia władz lokalnych, jednak technicznie bardziej odpowiednie do budowy przekroczenia.

Powyższe dotyczy także skrzyżowań gazociągu z torami kolejowymi, drogami.

Z przypadkiem takim możemy mieć do czynienia w terenie nawodnionych torfów występujących w rejonie torowisk. Wykonanie odwodnienia w takim przypadku prowadzi do zapadnięcia torowiska, najlepszym rozwiązaniem jest zmiana lokalizacji przekroczenia Oczywiście przy zmianie lokalizacji wykraczającej poza dopuszczone przepisami wartości wymaga przeprowadzenia złożonej procedury formalno-prawnej.Innym problemem jest realizacja przekroczeń torów kolejowych położonych w wykopie. Konieczność wykonania poziomego przecieku na znacznej długości (ponad 50 m) wiąże się z koniecznością wykonywania bardzo głębokich komór przeciekowych (szczególnie jeśli teren sąsiadujący z torami mocno się wznosi) i problemami z nawiązaniem się sąsiadujących odcinków gazociągu. W takich przypadkach będziemy mieli do czynienia ze znacznymi robotami ziemnymi. Nawiązanie z sąsiadującymi odcinkami najlepiej wykonać z zastosowaniem łuków fabrycznych.

Analogiczna sytuacja występuje przy przekraczaniu głębokich jarów, jeśli ze względów środowiskowych nie można ich pokonać wykonując skrzyżowania nadziemne.

PROBLEMY PODCZAS EKSPLOATACJI ( Rys.5.)

Rozpatrywanie problemów związanych z eksploatacją obiektów wysokiego ciśnienia nie jest przedmiotem niniejszego opracowania jednak eksploatacja stanowi niezbędny element procesu inwestycyjnego i również jej elementy ( problemy , które podczas jej występują ) wpływają na wielkość Ryzyka inwestycyjnego.

Głownie problemy podczas eksploatacji wiążą się z awariami oraz utrudnionym dojazdem do obiektów. Przeciwdziałanie w/w problemom zostało przedstawione na Rys.5.

PODSUMOWANIE I WNIOSKI ( Rys.6. i Rys.7. )
Ryzyko inwestycyjne

Na Rys.6. ukazano skalę ponoszonego Ryzyka przez Inwestora na tle wiarygodności oceny przygotowania opinii przez Biuro Projektów w kolejnych stadiach przygotowania opłacalność inwestycji - ( Rys.7. ), która zastępuje konieczność wielowariantowych analiz ekonomicznych dla badanych czynników.

Głównym celem analizy wrażliwości jest zbadanie jak dany czynnik wpływa na efektywność przedsięwzięcia inwestycyjnego tj.

Podstawowe czynniki wpływające na efektywność inwestycji gazowniczych to:

W/w opracowanie w powiązaniu z wielowariantowymi analizami technicznymi w istotny sposób może zmniejszyć ryzyko inwestycyjne przedsięwzięcia (patrz Rysunek Nr 5)

AKTUALNE AKTY PRAWNE I NORMATYWNE

  1. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (D.U. Nr 89 poz. 915, z późniejszymi zmianami).
  2. Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 Prawo energetyczne (D.U. Nr 54 poz. 348 z późniejszymi zmianami).
  3. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (D.U. Nr 89 poz. 414, z późniejszymi zmianami).
  4. Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 o gospodarce nieruchomościami (D.U. Nr 115 poz. 741 ).
  5. Ustawa z dnia 3 lutego 1995 o ochronie gruntów rolnych i leśnych (D.U. Nr 16 poz. 78 z późniejszą zmianą).
  6. Rozporządzenie Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 14 listopada 1995 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe (D.U. Nr 139, poz. 686).
  7. Ustawa z dnia 4 lutego 1994 Prawo geologiczne i górnicze ( D.U. Nr 27 poz.96 ).
  8. Ustawa z dnia 19 listopada 1987 o dozorze technicznym (D.U. Nr 36 poz. 202,z późniejszą zmianą).
  9. Ustawa z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych (D.U, Nr 14 poz. 60 z późniejszymi zmianami).
  10. Ustawa z dnia 17 maja 1989 Prawo Geodezyjne i Kartograficzne (D.U. Nr 30 poz. 163).
  11. Ustawa z dnia 3 kwietnia 1993 roku o badaniach i certyfikacji (D.U. Nr 55 poz. 250 z późniejszymi zmianami)
  12. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ustalania geotechnicznych warunków posadawiania obiektów budowlanych (D.U. Nr 126 poz.839 )
  13. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 3 listopada 98 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (D.U. Nr 140 poz. 906).
  14. Rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (D.U. z 1995 r. Nr 10 poz. 46, z późniejszymi zmianami).
  15. Rozporządzenie Ministra Ochrony środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 14 lipca 1998 r. w sprawie określenia rodzajów inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi albo mogących pogorszyć stan środowiska oraz wymagań, jakim powinny odpowiadać oceny oddziaływania na środowiska tych inwestycji (D.U. Nr 93 poz. 589).
  16. Rozporządzenie Ministra Ochrony środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 14 lipca 1998 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać oceny oddziaływania na środowisko inwestycji nie zaliczonych do inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi albo mogących pogorszyć stan środowiska, obiektów oraz robót zmieniających stosunki wodne (D.U. Nr 93 poz. 590).
  17. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 3 listopada 1992 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (D.U. Nr 92 poz. 160 z późniejszymi zmianami).
  18. Rozporządzenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 31 sierpnia 1993 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładach produkcji, przesyłania i rozprowadzania gazu (paliw gazowych) oraz prowadzących roboty budowlano-montażowe sieci gazowych (D.U. Nr 83 poz. 393).
  19. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (D.U. Nr 129 poz. 844).

Ważniejsze normy:

  1. PN-C-96001:1987 (PN - 87/C-96001). Paliwa gazowe rozprowadzane wspólną siecią i przeznaczone dla gospodarki komunalnej.
  2. PN-M-34501:1991(PN-91/M-34501) Gazociągi i instalacje gazownicze. Skrzyżowania gazociągów z przeszkodami terenowymi. Wymagania.
  3. PN-M-34502:1990 (PN-90 M-34502). Gazociągi i instalacje gazownicze. Obliczenia wytrzymałościowe.
  4. ZN-G-3101: Gazociągi .Rury przewodowe klasy B ze stali niestopowych i niskostopowych. Wymagania i badania.

mgr inż. Adam Matkowski
viceprezes BSiPG GAZOPROJEKT S.A.
Dyrektor Programowania Rozwoju Gazownictwa GAZOPOJEKT Wrocałw
mgr inż.Daniel Hawryłkiewicz
Projektant Biura Studiów i Projektów Gazownictwa GAZOPOJEKT Wrocałw