|
|
SŁOWNIK PIPELINERA
BELL HOLE - wykop poszerzony wokół jakiegoś punktu na rurociągu dla ułatwienia robotnikom dostania się do powierzchni bocznych i spodu rury. Terminu tego używa się również w znaczeniu przymiotnikowym dla określenia pewnej operacji spawalniczej, przy której oba końce rury zamocowane w rurociągu są łączone bez możliwości zmiany ich położenia.
BENDING SHOES - urządzenie używane do gięcia rur w sposób zabezpieczający je przed zgnieceniem i spłaszczeniem oraz zapewniający uzyskanie gładkiego łuku.
BLANKET SHOTS - Przykrycie ładunku materiałów wybuchowych w postaci klatki drewnianej, siatki z prętów metalowych lub podobnego ciężkiego materiału tak, ażeby z chwilą odpalenia ładunku przykrycie tego rodzaju, aczkolwiek uniesione ku górze, uniemożliwiało swobodny rozrzut odłamków wzruszanego materiału, zabezpieczając przed zniszczeniem.
BLASTING - Użycie materiałów wybuchowych dla wzruszenia i przemieszczenia materiału, który ma być odspojony.
BOLSTERS - obracalna poprzeczka umieszczona z tyłu pojazdu, podtrzymująca rury i umożliwiająca poprzez obrót ich zsuwanie z pojazdu.
CASING - Rura o większej średnicy, umieszczona zazwyczaj w poprzek linii kolejowych, dróg i innych przeszkód przebiegających w nasypie, służąca do przeprowadzania rurociągu przez te przeszkody.
CATENARY CURVE - Krzywa matematyczna w postaci łańcucha zamocowanego na obu końcach; kształt ten przybiera w przybliżeniu rura, zamocowana na obu końcach i nie podparta w środku rozpiętości w tym, że forma geometryczna takiej krzywej jest raczej zbliżona do paraboli.
CATHODIC PROTECTION - Zabezpieczenie elektryczne stali przed korozją.
COATING - Materiał ochronny i powłoka wzmacniająca nałożone na rurę w celu jej zabezpieczenia przed korozją, a składające się zazwyczaj z warstwy substancji plastycznej nakładanej w stanie płynnym i przykrytej jedną lub kilkoma warstwami odpowiedniej tkaniny.
DEADMAN - Zakopana w ziemi kotew, do której jest umocowany odciąg linowy.
DEMOLITION TOOL - Młot znany powszechnie jako łamacz powierzchni.
DEMURRAGE CHARGES - Opłaty na rzecz kolei w przypadku przetrzymywania załadowanego wagonu ponad okres wolny od opłat.
DE-WATERED - Odwodniony za pomocą wypompowania wody przez wąską szczelinę - termin używany zazwyczaj w odniesieniu do igłofiltrów umieszczonych w gruncie piaszczystym /Patrz "Well-Points". przyp. tłum./.
DOLLY - Urządzenie posiadające rolki, na których umieszcza się rurę. Pozwala to na łatwe jej obracanie, dzięki czemu upraszcza się proces spawania.
EARTH BENCHES - Ławy ziemne na dnie wykopu usypane w określonych odstępach, w celu umożliwienia ułożenia rury ponad dnem wykopu.
FLUMES - Odkryty od góry przewód do prowadzenia wody.
GIN POLE - Żerdź, wykonana zazwyczaj z odcinka rury i ustawiona w pozycji pionowej lub prawie pionowej, z umocowanym na wierzchu zbloczem, przez które jest przepuszczona lina z urządzenia dźwigowego. Służy do podnoszenia lub opuszczania ładunków z poruszającego się lub stojącego pojazdu.
HOLIDAYS - niewielkie otwory w powłoce izolacyjnej rury, sięgające aż do powierzchni metalu.
HOLIDAY DETECTOR - Urządzenie elektryczne składające się zazwyczaj ze zmontowanego na ramie pierścienia, na którym jest wielokrotnie nawinięty przewód, ładowany elektrycznie, to też gdy urządzenie to przesuwa się wzdłuż rury, następują zauważalne wyładowania elektryczne skierowane do powierzchni rury w miejscach nieszczelności izolacji /w jęz. polskim znane jako defektoskop iskrowy - przy. tłum./
HUBS - Niewielkie paliki wyznaczające trasę rurociągu umieszczone w miejscach załamań trasy oraz w takich punktach, co do których niezbędne jest dodatkowe zabezpieczenie na wypadek zniszczenia mniej trwałych palików geodezyjnych.
JOINTS - Odcinki rur w długościach dostarczanych z wytwórni.
LIZARD - Osłona z grubej, mocnej tkaniny lub podobnego materiału, przesuwana w wykopie w trakcie jego zasypywania, a mająca na celu przejęcie uderzeń kamieni i innych brył gruntu, które w przypadku spadania bezpośrednio na rurę mogłyby uszkodzić powłokę izolacyjną zasypywanego rurociągu.
MANUAL SHIELDED ELECTRIC ARC PROCESS WELDING - Ręczne, elektryczne spawanie łukowe przy użyciu elektrody z otuliną, której składniki w łuku częściowo przechodzą w stan gazowy, wiążąc tlen, częściowo zaś - łączą się ze spoiwem, podnosząc jakość spoiny.
MITER WELDS - Spoiny łączące dwie rury pod kątem w ten sposób, że osie obydwu rur stanowią linie proste, aż do punktu ich przecięcia /podobnie do naroża ramy obrazu, lecz nie koniecznie pod kątem prostym/.
MOIL POINT - Grot narzędzia służącego do wyburzania betonu.
NEGATIVE BUOYANCY - Rura zanurzona w wodzie, aczkolwiek wypełniona wodą lub cięższą substancją, ma tendencję do pływania. Wypór negatywny - negative buoyancy, uzyskiwany za pomocą dodatkowego obciążenia w postaci cięższej powłoki izolacyjnej lub w inny sposób, uniemożliwia pływanie rury. Wyrażany zazwyczaj w funtach na stopę.
NIGHT CAP - Płytka stalowa, bądź kształtka przymocowania na końcach odcinka rury w celu zabezpieczenia przed dostawaniem się do jej wnętrza zwierząt, wody lub zanieczyszczeń w porze nocnej lub w innych okresie przerw w prowadzeniu robót.
OVERBENDS - Wygięcia rurociągu wykonane w celu dopasowania jego kształtu do nachylenia dna wykopu, odpowiadającego nachyleniu terenu /łuki pionowe - przyp. tłum./.
PIG, SWAB, SCRAPER - Terminów tych używa się w sposób dość dowolny i nie ściśle jednoznaczny, z tym jednak, że najczęściej "SWAB" oznacza czyszczak stosowany do usuwania obcych ciał i różnych zanieczyszczeń w trakcie budowy rurociągu natomiast "PIG" i "SCRAPER" to czyszczaki stosowane podczas eksploatacji rurociągu, przede wszystkim do usuwania osadu ze ścianek wewnętrznych rurociągu.
PILE BENTS - Podporowa konstrukcja palowa drewniana lub metalowa, składająca się z dwu lub więcej słupów wbitych w grunt i połączonych za pomocą poprzecznicy ponad poziomem terenu.
PINHOLE - Otwór o bardzo małym przekroju /por/ w spoinie.
PIPE END BEVELS - Ukośne ścięcie końcówki rury niezbędne do uzyskania rowka pomiędzy łączonymi rurami, umożliwiającego ich zespawanie.
POSITION WELD - Spoina wykonywana w pozycji przymusowej, to znaczy takiej, gdy spawacz, ze względu na niemożność obrotu rury, nie może pracować stale w jednej pozycji i musi ją zmieniać w miarę wykonywania spoiny wokół rury /patrz również "STOVE PIPE WELD"/.
RIP-RAP - Nieregularny narzut kamienny lub z innego materiału, wykonywany na obwałowaniach w celu zabezpieczenia ich przed rozmywaniem.
RIVER CLAMPS - Ciężkie dwuczęściowe obciążniki metalowe lub betonowe, obejmujące rurociąg i łączone śrubami, zakładane w celu zwiększenia ciężaru rurociągu i przeciwdziałania wyporowi wody przy opuszczaniu rurociągu do rzeki lub innego cieku.
ROCKSHIELD - Impregnowana bitumem płyta pilśniowa o szerokości zapewniającej obłożenie powłoki izolacyjnej na całym obwodzie rury. Stosowana na odcinkach wykopu o nierównym dnie skalistym w celu osłony izolacji przed uszkodzeniem.
RODDAGE - Mierzony w prętach /pręt = 16,5 stopy/ odcinek rurociągu, przechodzący przez teren jednego właściciela.
ROLLER DOLLIES - Urządzenie składające się z pary odpowiednio rozstawionych rolek, które umieszczone pod rurą umożliwiają jej obracanie za pomocą kleszczy.
SIDE BEND - Łuk gięty wykonany w celu zmiany kierunku rurociągu w planie /łuk poziomy - przyp. tłum./.
SKID - Belka, najczęściej drewniana, do podparcia rur ułożonych wzdłuż wykopu lub ponad wykopem.
SLACK LOOP - Łuk /dosł. "pętla" - przyp. tłum./ rurociągu podtrzymywany ponad poziomem terenu na podporach, podczas gdy pozostały odcinek jest opuszczany do wykopu. /polskie określenie "zwis kompensacyjny" - tłum./.
SPOLL BANK - Grunt wydobyty z wykopu.
SPREAD - Termin stosowany dla określenia typowej grupy roboczej układającej rurociąg /organizacja budowy rurociągu może składać się z kilku takich grup, z których każda wykonuje całość robót związanych z budową rurociągu/.
STOVE PIPE WELD - Spoina wykonywana bez obracania rury, co wymaga zmiany pozycji spawacza i przechodzenia do każdej "ćwiartki".
STRINGING - Czynność rozmieszczania rur wzdłuż trasy.
SUBMARINE - Termin ten, jak również inne podobne wymienione niżej, zostały użyte w następujących znaczeniach:
SUBMARINE - układanie rurociągu w wykopie w poprzek cieku
SUBTERRANEAN - układanie rurociągu w tunelu wierconym lub wykopanym pod dnem cieku /nie w wykopie otwartym/
MARINE - rurociąg układany w morzu - w zatoce, bądź odnodze morza lub oceanu
OVERHEAD CROSSING - przejście ponad ciekiem na palach, estakadzie lub moście
SPAN - odcinek rurociągu ułożony ponad rowem lub zagłębieniem terenu bez dodatkowych podpór, zazwyczaj na poziomie dna wykopu, położonego po obu stronach przeszkody.
TIE-IN WELD - Spoina łącząca długie odcinki rurociągu, z których każdy składa się z dużej ilości zespawanych rur.
TILE SUPPORTS - Zazwyczaj odcinki rur przeciętych wzdłużnie na pół, używane jako podpory ceramicznych ciągów drenarskich, przechodzących w poprzek wykopu pod rurociąg i nie posiadających własnych podpór.
WELDING ICICLES - Zastygłe krople metalu, wystające ze spoiny do wnętrza rury, powstałe wskutek przegrzania lub niewłaściwej technologii spawania.
WELL-POINTS - Ostro zakończone rury perforowane, wbijane w nawodniony grunt - najczęściej piaszczysty.
Do górnego końca rury podłącza się pompę i wypompowuje wodę z gruntu.
Tłumaczył z oryginału angielskiego inż. Jerzy
Cywiński.
Warszawa, lipiec 1971 r.