|
|
PROBLEMY BEZPIECZEŃSTWA ENERGETYCZNEGO
WNIOSKI
Konferencję zorganizował Polski Komitet Naukowo-Techniczny FSNT NOT ds. Gospodarki Energetycznej. W obradach uczestniczyli przedstawiciele sektora energetycznego, placówek naukowo - badawczych, uczelni i stowarzyszeń inżynierskich. Sformułowano następujące wnioski:
Ustawa "Prawo Energetyczne" określa bezpieczeństwo energetyczne jako stan gospodarki umożliwiający pokrycie bieżącego i perspektywicznego zapotrzebowania odbiorców na paliwa i energię w sposób technicznie i ekonomicznie uzasadniony, przy zachowaniu wymagań ochrony środowiska.
Bezpieczeństwo energetyczne jest jednym z podstawowych warunków zrównoważonego rozwoju kraju, a odpowiedzialność za jego zapewnienie spoczywa na Rządzie Rzeczypospolitej Polskiej.
W swym praktycznym wymiarze bezpieczeństwo energetyczne opiera się na stabilnych dostawach surowców energetycznych i ich racjonalnym użytkowaniu. Do prawidłowego rozwiązywania bieżących i perspektywicznych zagadnień z tego zakresu są niezbędne:
opracowanie i wdrożenie narodowego programu racjonalnego użytkowania energii,
ciągła optymalizacja struktury dostaw surowców energetycznych z uwzględnieniem wymagań ochrony środowiska naturalnego.
Obecny stan rozpoznania zasobów geologicznych w Polsce pozwala stwierdzić, że w przypadku najważniejszych surowców, tj. węgla kamiennego i brunatnego możliwe jest pokrycie zapotrzebowania w horyzoncie 70-100 lat. Znane zasoby ropy naftowej i gazu ziemnego są ograniczone, co stwarza zarówno potrzebę poszukiwań tych surowców na obszarze kraju, jak i konieczność bezpiecznego importu w ilościach dostosowanych do zapotrzebowania. Znaczącą rolę mogą odegrać źródła energii odnawialnej, w tym biomasa i wytwarzane z niej paliwa ciekłe; przy odpowiedniej stymulacji ekonomicznej wykorzystania tych paliw można uzyskać efekt gospodarczo-społeczny polegający na aktywizacji rolnictwa i przetwórstwa płodów rolnych.
Szczególne znaczenie dla prawidłowego pokrycia potrzeb odbiorców mają systemy: elektroenergetyczny i gazowniczy.
Rozwój tych systemów przy równoczesnej prywatyzacji przedsiębiorstw energetycznych stwarza szansę nadania nowoczesnego kierunku rozwojowi gospodarki energetycznej w Polsce. Przedsiębiorstwa elektroenergetyczne i gazownicze mogą rozwijać działalność na rynkach dostaw ciepła, usług infrastrukturalnych, ochrony środowiska, telekomunikacji i in., tworząc tzw. przedsiębiorstwa multimedialne. Ważną rolę powinny odegrać małe i średnie przedsiębiorstwa, prowadzące działalność gospodarczą w ścisłym powiązaniu ze strategiami i celami rozwoju jednostek terytorialnych.
Istotną częścią nowoczesnego podejścia do rozwoju gospodarki energetycznej jest wprowadzenie mechanizmów konkurencji do sektora elektroenergetycznego. Rozpoczęte już działania przyniosą spodziewane korzystne efekty tylko wtedy, gdy:
warunki ekonomiczne będą sprzyjać rozwojowi efektywnej działalności przedsiębiorstw energetycznych,
znikną istniejące obecnie techniczne przeszkody i administracyjne ograniczenia konkurencji, np. niewdrożony jeszcze System Opłat Kompensacyjnych (SOK),
nastąpi racjonalizacja i utrwalenie zasad i procedur gry rynkowej, w tym wykorzystania giełdy energii elektrycznej.
Dotychczasowe doświadczenia wskazują również na potrzebę doskonalenia przepisów prawnych i rozwiązań rynkowych dla gospodarczego otoczenia elektroenergetyki.
Względy ekonomiczne i wymagania ochrony środowiska wskazują na potrzebę rozwoju dostaw gazu ziemnego.
Przy zapotrzebowaniu gazu przekraczającym 15 mln m3 rocznie i zaledwie 30-procentowym pokryciu tego zapotrzebowania z krajowych zasobów, konieczny jest import z co najmniej dwóch niezależnych źródeł i kierunków zasilania. Do tego wymagania powinny być dostosowane porozumienia międzynarodowe dotyczące dostaw gazu ziemnego do Polski. Zapewnienie stabilnych dostaw gazu wymaga rozwiązania istotnych problemów działania i przyszłego rozwoju systemu gazowniczego, jak:
rozbudowa systemu rurociągów przesyłowych, a także magazynów gazu o pojemności 25-30% rocznego zużycia gazu ziemnego,
wykorzystanie różnych metod transportu importowanego gazu, w tym transportu w postaci gazu skroplonego lub hydratów metanu,
przygotowanie zasad i procedur działania dla rynku gazu w Polsce.
W perspektywie najbliższych 10 lat trzeba liczyć się z koniecznością wycofania z ruchu wyeksploatowanych bloków energetycznych o łącznej mocy kilku tysięcy MW. Nie wolno dopuścić, by naruszyło to bezpieczeństwo dostaw energii elektrycznej dla polskich odbiorców. Nieuchronne staną się więc inwestycje odtwarzające zdolności produkcyjne wytwórców energii elektrycznej. Powinni oni przygotować się do zastosowania najnowocześniejszych technologii, a zwłaszcza:
wysokosprawnych i przyjaznych dla środowiska naturalnego dużych bloków energetycznych o parametrach nadkrytycznych, opalanych węglem,
zespołów z turbinami gazowymi w układach kombinowanych,
zespołów kogeneracyjnych dla energetyki rozproszonej z małymi turbinami gzowymi, silnikami spalinowymi i ogniwami paliwowymi.
Nie można wykluczyć, że z konieczności nowych inwestycji, w połączeniu z przyszłościowymi problemami kształtowania bilansu paliw i energii oraz ochrony środowiska, wyniknie celowość wykorzystania w Polsce energii jądrowej.
Przewodniczący Polskiego Komitetu N-T FSNT NOT
ds. Gospodarki Energetycznej
dr inż. Henryk Gładyś
Warszawa 6 grudnia 2001