|
|
PATRON "PRAWA SIECIOWEGO"
Diamand Herman, ps. literacki Dr H. i inne, ur. 30 III
1860 we Lwowie, zm. 26 II 1931 we do marca Lwowie, pochowany na miejscowym
cmentarzu. Ojciec Jakub Maurycy - zamożny kupiec żydowski i muzyk, uczestnik
rewolucji 1848; matka Betty z domu Hollander; żona (poślubiona 1899) Hermina
(Sydonia) z domu Lazarus - córka Maurycego (dyrektora Galicyjskiego Akcyjnego
Banku Hipotecznego), pod ps. Helena Rawska pisała artykuły do pism
socjalistycznych (siostra Fryderyki Lazarusówny 1879-1942 - nauczycielki,
autorki książek dla dzieci, działaczki spol.); córki: Helena Ludmiła, Janina
(ur.1898) - bibliotekarka, Maria; syn Zdzisław (ur. 1906) - inżynier.
Po ukończeniu szkoły realnej we Lwowie (1882, maturę uzyskał w gimnazjum pobernardyńskim) studiował prawo na uniwersytetach we Lwowie (1887) i Wiedniu; dr nauk prawniczych na uniwersytecie w Czerniowcach (1894).
Po odbyciu praktyki sądowej i adwokackiej we Lwowie i Krakowie prowadził własną kancelarię adwokacką we Lwowie (do 1898), następnie był kierownikiem firmy handlowej ojca. W 1890 współzałożyciel Galicyjskiej Partii Robotn., w 1892 Galicyjskiej Partii Socjalno-Demokratycznej (czł. zarządu i współredaktor "Robotnika") we Lwowie i odtąd nieprzerwanie czł. władz centr. i lwowskich galicyjskiej socjaldemokracji. W 1897-1918 czł.PPSD Galicji i Śląska Cieszyńskiego, uczestnik zjazdów partyjnych. Delegat PPSD na kongresy II Międzynarodówki (1907, 1910, 1912), od 1904 do końca życia (z przerwami) staly delegat w Międzynarodowym Biurze Socjalistycznym; od 1923 czł. Egzekutywy Socjalistycznej Międzynarodówki Robotniczej. W 1898 współzałożyciel Tow. Uniwersytetu Ludowego im. A. Mackiewicza. W 1902-04 red. "Jidisze Fołkscajtung", od 1903 prezes Krajowego Żydowskiego Komitetu Agitacyjnego.
W 1907-18 poseł do Rady Państwa w Wiedniu - (reprezentant PPSD Galicji i Śląska Cieszyńskiego w Koloe Polskim, przewodn. Polskiego Klubu Socjalno-Demokr.), ekspert w sprawach ekonomicznych, zdecydowany zwolennik programu asymilacji i polonizacji Żydów. W 1910 jako adwokat bronił aresztowanych członków Zw. Walki Czynnej i m.in. dzięki jego staraniom nastąpiła legalizacja Zw. Strzeleckiego. W 1915-17 kierował sprawami górnictwa oraz nad opieką nad jeńcami w Naczelnym Komitecie Narodowym; czł. Komisji Konstytucyjnej w Tym-czasowej Radzie Stanu, od października do 1918 do marca 1919 czł. Polskiej Komisji Likwidacyjnej (naczelnik wydziału górniczego) oraz Tymczasowej Komisji Rządzącej we Lwowie. W czasie plebiscytu na Górnym Śląsku zabiegał w Londynie o przychylność angielskiej Labour Party dla Polski. W 1924-28 czl. delegacji polskiej w genewskich rokowaniach handlowych z Niemcami (uczestniczył także we wstępnych rokowaniach gosp. 1919). Dyrektor naczelny Banku Ludowego S.A. we Lwowie i czł. Rady Nadzorczej Polskiego Banku Krajowego. Od 1919 jeden z czołowych działaczy PPS: czł. Rady Naczelnej i od 1926 czł. CKW, od 1924 wiceprzewodniczący Rady Naczelnej, od 1928 do końca życia jej przewodniczący. Zmarł nagle po powrocie z posiedzenia Międzynarodowego Biura Socjalistycznego w Zurychu.
Autor licznych publikacji statystyczno-ekonomicznych, współpracownik wielu polskich i zagr. pism robotniczych, m.in. "Arbeiter Zeitung" (Wiedeń), "Dziennika Ludowego", Judische Volkszeitung", "Naprzodu", "Przedświtu", "Robotnika", "Trybuny". Pośmiertnie wydano Pamiętnik Hermana Diamanda, zebrany z wyjątków listów do żony (Kraków 1932) oraz Przemówienia w Sejmie Rzeczypospolitej 1919-1930 (Warszawa 1932).
Poseł na Sejm Ust., wybrany w okręgu wyb. Lwów III (wg austriackiej ordynacji wyb. z 1907), powołany dekretem Naczelnika Państwa z 28 XI 1918 jako poseł z Galicji Wsch.; poseł I (czł. Sądu Honorowego) i II kadencji 1922-30; dwukrotnie (1922, 1928) wybrany z listy państwowej nr 2; w 1919-30 czł. Klubu ZPPS (1922-27 czł. Prezydium i klubowej komisji parlamentarnej); pracował w komisjach: od 1919 kontroli długów państwa, odbudowy kraju, przem-handlowej (od 16 I 1923 zastępca przewodn.), robót publicznych, skarbowo-budżetowej, ds. żydowskich; od 1922 budżetowej, kontroli długów państwa (zastępca czł.), przem.-handlowej, skarbowej; od 1928 budżetowej, przem.-handlowej (przewodn.), skarbowej. W Sejmie Ust. w marcu 1921 zostal wybrany przez Sejm do Rady Finansowej (instytucji o charakterze doradczym Ministerstwa Skarbu), w styczniu 1922 do podkomisji dla badania przyczyn kryzysu w przemyśle i bezrobocia, przedstawiciel PPS w Nadzwyczajnej Komisji Gł.; wygłosił ponad 100 przemówień na posiedzeniach plenarnych. W Sejmie I kadencji w kwietniu 1923 wybrany do specjalnej komisji do zbadania produkcji i cen węgla, od listopada 1927 superarbiter w sprawie Sądu Marszałkowskiego. Autor dwóch ustaw zwanych Lex Diamand (1919, 1924), regulujących sprawy budowy rurociągów gazowych, produkcji i wywozu ropy przez państwo polskie.
Piękne, pełne oddania służbie własnemu krajowi życie.
"Posłowie i Senatorowie
Rzeczypospolitej Polskiej 1919-1939"-
Słownik Biograficzny T.1- Wydawnictwo Sejmowe
Warszawa 2000r.