3-4 / 2002 - strona startowa

UCHWAŁA OGÓLNOPOLSKIEGO FORUM PROGRAMOWEGO

W dniu 14 listopada 2002 r. w Warszawie odbyło się Ogólnopolskie Forum Programowe pt.: "Alternatywne koncepcje przezwyciężenia kryzysu gospodarczego w Polsce", zorganizowane przez Ogólnopolski Komitet Protestacyjny i Polskie Lobby Przemysłowe im. Eugeniusza Kwiatkowskiego wspólnie z Forum Związków Zawodowych, Związkiem Zawodowym Inżynierów i Techników, Związkiem Zawodowym Maszynistów Kolejowych w Polsce, Ogólnokrajowym Zrzeszeniem Związków Zawodowych Pracowników Ruchu Ciągłego, NSZZ "Solidarność 80", Porozumieniem Związków Zawodowych "Kadra" i Wolnym Związkiem Zawodowym "Sierpień 80" .Na zakończenie obrad podjęto Uchwałę.

Z uwagi na niekompetentne elity polityczne i zdominowanie ośrodków władzy w państwie przez ideologię oraz ignorancję, w efekcie popełnionych błędów, w okresie ostatnich czternastu lat ukształtował się w Polsce model gospodarczy, w którym brakuje odpowiedniej ilości pieniędzy, dominuje kapitał zagraniczny a gospodarka nastawiona jest na import i transfer kapitału zagranicznego. Skutkuje to drastycznie rosnącym bezrobociem, upadkiem coraz większej ilości przedsiębiorstw i pogłębiającą się pauperyzacją społeczeństwa.

1. Pieniądz w sposób ułomny przepływa w gospodarce. Przykładem są pieniądze gromadzone w II filarze emerytalnym. Zamiast finansować rozwój realnej sfery gospodarki, lokowane są w obligacje, akcje i inne papiery wartościowe. Niewłaściwa jest polityka kursu pieniądza, przejawiająca się stałym wzrostem wartości waluty krajowej. Nie wynika on ze wzrostu wydajności pracy i przewagi eksportu nad importem, ale napływu spekulacyjnego kapitału zagranicznego, zwabionego przez wysoki poziom stóp procentowych, nie odzwierciedlających rzeczywistego poziomu rentowności w gospodarce. Prowadzi to do utrwalania się stanu niskiej konkurencyjności produkcji krajowej w stosunku do zagranicznej. W zdrowej gospodarce wzrost wydajności powinien odbywać się poprzez inwestycje, które zwiększają produkcję na zatrudnionego i tworzą nowe miejsca pracy. Gdy jednak stopy procentowe są znacznie zawyżone, kredyt inwestycyjny staje się za drogi, to jedyną drogą powiększania wydajności staje się redukcja zatrudnienia. Instrumentami tymi posłużyła się zainicjowana przez Leszka Balcerowicza polityka schładzania gospodarki, która ponadto ograniczała popyt wewnętrzny.

2. Dotychczasowa polityka gospodarcza realizowana przez poszczególne rządy nastawiona jest na wielki import wszelkich dóbr z zagranicy oraz na obronę interesów importerów. Sprzyjała temu wspomniana polityka kursowa, zawyżająca wartość złotego, uderzająca jednocześnie w eksport. Dlatego z roku na rok narastał deficyt handlowy. W ciągu ostatnich 10 lat deficyt handlowy Polski przekroczył 100 mld USD, a w obrotach z Unią Europejską wyniósł 70 mld USD. W strukturze importu dominuje import zaopatrzeniowy (stanowiący 70% ) sprowadzanie dóbr konsumpcyjnych stanowi 15-20%, a zaledwie 10% to import dóbr inwestycyjnych. Jedną z przyczyn tego stanu rzeczy jest polityka zagranicznych przedsiębiorstw, które wykupiły polskie firmy. Przedsiębiorstwa te opierają swoją produkcję o import dokumentacji i podstawowych komponentów z zagranicy. Powoduje to bankructwo polskich kooperantów i zanik zaplecza badawczo-rozwojowego. Przykładem może być los Fabryki Kabli w Ożarowie po sprzedaży kontrolnego pakietu akcji Telekomunikacji Polskiej S.A. inwestorowi zagranicznemu.

3. System bankowy w Polsce po przyjęciu go przez banki zachodnie nadal jest niesprawny i nie służy polskiej gospodarce. Banki będące własnością zachodnich instytucji finansowych zawyżają ocenę ryzyka transakcji z przedsiębiorstwami krajowymi, co przy wysokich stopach procentowych banku centralnego skutkuje drastycznym poziomem oprocentowania kredytów i stopy redyskonta weksli. W rezultacie banki ograniczają się do współpracy z dużymi przedsiębiorstwami i sektorem budżetowym. Najchętniej lokują swe aktywa w papiery dłużne przedsiębiorstw, które przez swoje wysokooprocentowane długi doprowadzane są do upadłości. Ofiarą takiego postępowania ostatnio stała się Stocznia Szczecińska i cały przemysł stoczniowy - także polskie hutnictwo, a z przemysłu motoryzacyjnego - zakłady Daewoo.

4. Dla ożywienia polskiej gospodarki niezbędne jest odpowiednia emisja pieniędzy przez NBP i umiejętne ich wprowadzenie do obiegu gospodarczego. Na przykład należy przyjąć ustawę o restytucji zasobów pieniężnych ZUS. Okazją służącą do tego jest proces zakładania klientom ZUS osobistych kont, na których ma się odtworzyć ich oszczędności z czasów PRL. Dzięki temu radykalnie poprawiłaby się modernizacja gospodarki, a ZUS przestałby być obciążeniem dla budżetu państwa. Część tych środków ZUS powinien ulokować w akcjach niesprywatyzowanych firm publicznych jak: PKP, elektrownie i kopalnie. Tak wielki inwestor stabilizowałby te przedsiębiorstwa i nadawał im narodowy charakter. Skarb Państwa, uzyskane pieniądze ze zbycia ZUS akcji publicznych spółek, przekazać powinien do specjalnie powołanego Narodowego Funduszu Inwestycyjnego, którego zadaniem powinno być finansowanie wielkich projektów infrastrukturalnych. Projekty te nakręcałyby koniunkturę gospodarczą i umacniały narodową własność. Trzeba również ustawowo zagwarantować, że co najmniej jedna czwarta zasobów komercyjnych funduszy emerytalnych w ciągu najbliższych lat przeznaczona powinna być na finansowanie budownictwa mieszkaniowego. Niezbędne jest objęcie gwarancjami Skarbu Państwa źródeł finansowania projektów rozwojowych firm publicznych.

5. Z powodu braku kapitału znajdującego się w dyspozycji polskiego społeczeństwa i zignorowania propozycji dotyczących tworzenia akcjonariatu pracowniczego i obywatelskiego, prywatyzacja polskich przedsiębiorstw przemysłowych doprowadziła do przejęcia najlepszych z nich przez kapitał zagraniczny. Kapitał ten, przede wszystkim przejmował wielki i chłonny 40-milio-nowy rynek. W rezultacie zdominowanie polskiej gospodarki przez kapitał zagraniczny utrudnia nam prowadzenie w skali państwa suwerennej polityki przemysłowej i gospodarczej państwa. Szansą na utrzymanie i odzyskanie polskiej własności w gospodarce jest odpowiednio zaprojektowany akcjonariat pracowniczy, wykorzystujący m.in. doświadczenia amerykańskie. Akcjonariat ten powinien opierać się na zasadzie niezbywalności akcji w całym okresie zatrudnienia pracownika oraz ich zablokowaniu. Jedno i drugie osiąga się przez deponowanie ich w przyzakładowym pracowniczym funduszu inwestycyjnym, zarządzanym przez przedstawicieli pracowników i fachowców. Jeśli akcjonariat ma się upowszechniać, to musi korzystać z pomocy państwa, jak w USA. Należy zatem ten system uzupełnić zachętami podatkowymi. Najprostsze byłoby zwolnienie podatkowe dla inwestowanej w swoją firmę 13 pensji, traktowanej jako tradycyjna ulga inwestycyjna. Innym sposobem na upowszechnienia akcjonariatu pracowniczego jest stworzenie odpowiednich warunków spółkom pracowniczym. Na przykład w ścieżce leasingowej powinno być jak najszybciej zniesione bezsensowne ograniczenie rozmiarów prywatyzowanych przedsiębiorstw. Powinien być obniżony próg własnego wkładu kapitałowego. Ułatwiona też powinna być spłata rat leasingowych oraz możliwość pobierania kredytu przed zakończeniem ich spłat.

6. Krytyczny stan bardzo wielu polskich przedsiębiorstw - ich zadłużenie, niski poziom płynności finansowej i zagrożenie bankructwem wielu z nich spowodowane są przyczynami o charakterze systemowym. Wywołuje je niespłacalne zadłużenie, niedoinwestowanie, brak zamówień także rządowych, brak stabilności w dostępie do kredytów bankowych oraz ich wysoki koszt. W tej sytuacji niezbędne jest umocnienie zdolności przedsiębiorstw przemysłowych do samofinansowania rozwoju i konkurowania, m.in. celowe jest utworzenie niskooprocentowanego funduszu państwowego, wspierającego rozwój przemysłu, umożliwiającego przedsiębiorstwom przemysłowym zaciąganie kredytów niezbędnych do utrzymywania ich płynności finansowej oraz wspierającego bezpieczne podejmowanie inwestycji modernizacyjno-rozwojowych. Takie rozwiązanie mogłoby uratować m.in. polski przemysł stoczniowy.

7. Dotychczasowa polityka energetyczna poszczególnych rządów, w naszym przekonaniu nie sprzyja bezpieczeństwu energetycznemu Polski. Uważamy, że niezbędne są spójne, ekonomicznie uzasadnione bilanse energetyczne Polski dla długich okresów prognostycznych. W przypadku elektroenergetyki utrzymanie rozproszenia organizacyjnego podsektorów wytwór-czego i dystrybucyjnego w Polsce ma na celu stworzenie najkorzystniejszych warunków do selektywnej wyprzedaży zagranicznym monopolom tego strategicznego sektora gospodarczego. Jest to polityka sprzeczna z interesem narodowym. Z doświadczeń krajów rozwiniętych wynika, że efektywność i zdolność do samodzielnego rozwoju elektroenergetyki uzyskuje się w drodze integracji kapitałowej i organizacyjnej całego potencjału produkcyjnego, przesyłowego i dystrybucji w kilku silnych organizacjach gospodarczych z różnym stopniem interwencjonizmu państwa. Dlatego niezbędne są:

• pionowa konsolidacja organizacyjna i kapitałowa w całym obszarze elektroenergetyki

• związki kapitałowe pomiędzy elektrowniami i elektro-ciepłowniami, kopalniami węgla kamiennego i brunatnego jako trwałymi dostawcami paliwa.

Uczestnicy konferencji żądają powołania niezależnych ekspertów, którzy ocenią dotychczasowe działania rządu dotyczącego sprzedaży STOEN budzące nasz najwyższy niepokój.

8. W sektorze gazownictwa niezbędna jest zmiana polityki importu gazu ziemnego. Aktualna realna ocena możliwości zagospodarowania gazu ziemnego w polskiej gospodarce ilościowa i ekonomicznie uzasadniona w prognozie do 2020 r. nakazuje:

• renegocjację lub anulowanie kontraktu 100-lecia na import gazu ziemnego z Rosji określonego na dostawę do Polski 250 mld m3 w okresie do 2020 r. w aspekcie:

• ograniczania ilości dostaw gazu z Rosji do 2020 r.

• dywersyfikacji dostaw z importu (Norwegii, Dania) ze względu na bezpieczeństwo energetyczne

• wynegocjowania niższych cen gazu z Rosji oraz opłat tranzytowych za przesył gazu gazociągiem Jamal Europa przez Polskę na poziomie stosowanym w krajach UE

• doprowadzenia do zgodności zasad budowy gazociągu jamalskiego z polskim prawem; powinien on być własnością Polski, a zatem winien być znacjonalizowany, łącznie z ułożonym równolegle do niego kablem światłowodowym (przykład Ukraina, Czechy).

Nowy kontrakt powinien mieć charakter kompleksowy i objąć wszystkie aspekty pozyskiwania gazu oraz inwestycji określonej mianem gazociągu Jamal-Europa na terytorium Polski.

Doceniając rangę i znaczenie dla gospodarki narodowej Zakładów Wielkiej Syntezy Chemicznej, których ciągle jeszcze znacząca część produkcji jest eksportowana należy umożliwić dostawy surowca gazowego w cenach zrównoważonych z obowiązującymi w krajach UE (Francja, Niemcy) Negatywnie oceniając dotychczasowe działania PGNiG w zakresie pakietu porozumień gazowych z Rosją należy zerwać z monopolem dostaw gazu dla zakładów wielkiej syntezy. Działając zgodnie z zasadami ekonomii należy oprzeć dostawy surowca gazowego dla w/w zakładów głównie na krajowych złożach gazu w cenie nie wyższej niż 60 USD/1000m3 oraz umożliwić im zakupy gazu np. na Ukrainie Zachodniej, Kazachstanie itp. Należy też doprowadzić do budowy terminalu LNG (gaz ziemny skroplony).

9. Szczególny niepokój budzi bezczynność państwa , a w szczególności Ministerstwa Gospodarki wobec sektora górnictwa węgla kamiennego, któremu grozi widmo upadłości. Jednocześnie zdecydowanie przeciwstawiamy się likwidacji kolejnych kopalń, znacznemu ograniczeniu potencjału wydobywczego polskich kopalń i kolejnym drastycznym redukcjom zatrudnienia. Analiza dotychczasowego rozwoju sytuacji w polskim górnictwie węgla kamiennego wskazuje, że zapaść tej branży nie jest wynikiem przyczyn obiektywnych i złej pracy samych kopalń, a głównie celowego oddziaływania systemu podatkowo-finansowego niekorzystnego dla górnictwa i nie uwzględniającego jego specyfiki.

10. Do kluczowych problemów w sektorze naftowym należy zaliczyć:

• zachowanie konkurencyjności cenowej w stosunku do importu

• dalszą modernizację sieci dystrybucyjnej

• realizację inwestycji proekologicznych

• utworzenie 90-cio dniowych, obowiązujących rezerw paliw płynnych, a to w aspekcie wejścia Polski do UE (Dyrektywa 68/414 EEC.) co w warunkach polskich będzie możliwe do zrealizowania do końca 2008 r.

Dla zachowania bezpieczeństwa energetycznego kraju niezbędne jest utrzymanie praw własności w rękach polskich przetwórstwa ropy naftowej w głównych rafineriach w Gdańsku i Płocku, transportu oraz dystrybucji. Pionowa organizacja i stan posiadania są decydującymi czynnikami konkurencyjności, bezpieczeństwa i ekonomii.

11. Infrastruktura należąca do strategicznych dziedzin gospodarki: elektroenergetyka, gazownictwo, telekomunikacja i kolej zorganizowane w systemy sieciowe wymagające czasowej lub przestrzennej koordynacji, zmniejszają koszty z tytułu "korzyści skali", funkcjonując zintegrowane na jak największym obszarze. Ze względu na ich znaczenie dla funkcjonowania całej gospodarki i użyteczność publiczną, powinny one pozostać pod kontrolą państwa. Daleko idąca liberalizacja rynku przewozów kolejowych, atomizacja i ewentualny upadek PKP, nie pozwolą polskiej kolei wygrać konkurencję z kolejami zachodnimi. Sprzeciwiamy się prywatyzacji PKP prowadzącej do grabieży i upadłości majątku przedsiębiorstwa (majątku całego Narodu Polskiego). Domagamy się skierowania prac restrukturyzacyjnych w kierunku ratowania Narodowego charakteru polskich kolei i dotowanie pro-społecznych przewozów regionalnych.

12. Uważamy, że związane z modernizacją i wyposażeniem polskiej armii w zamówienia w polskim przemyśle obronnym mogą stać silnym impulsem ożywiającym polską gospodarkę, ułatwiającym przezwyciężenie pogłębiającej się recesji. Dlatego nakłady na obronność powinny wynosić co najmniej 2 procent PKB, zaś udział wydatków majątkowych w budżecie MON powinien wzrosnąć do 15 procent. Tylko wtedy będzie możliwa konsekwentna realizacja 6-letniego Programu modernizacji i przebudowy Sił Zbrojnych RP. Wzrosnąć powinny także wydatki na prace badawczo-rozwojowe na rzecz obronności.

Niżej podpisani wzywają Rząd RP do natychmiastowej zmiany dotychczas realizowanej polityki gospodarczej, która doprowadziła polską gospodarkę do stanu głębokiego kryzysu i recesji. Wzywamy Sejm RP do powołania Nadzwyczajnej Komisji d/s naprawy gospodarki z udziałem grona niezależnych ekspertów. Jednocześnie wyrażamy wolę współdziałania w realizacji wyżej przedstawionych postulatów.

Koordynator PLP
dr Paweł Soroka