|
|
Gazowa współpraca POLSKA-UZBEKISTAN
mgr Haidar Bogoutdinow
Republika Uzbekistanu to nazwa kraju leżącego na obszarze Azji Centralnej, pomiędzy rzekami Amudarią i Syrdarią. W ciągu ostatnich kilku tysięcy lat, na jego terytorium tzw. środkowoazjatyckim międzyrzeczu odbywało się wiele spotkań i było oo centrum porozumiewania się różnych narodów, religii i kultur.
Od najdawniejszych czasów żyzna ziemia była znana jako "kraj tysiąca miast". Najbardziej znanymi były: Samarkanda, Buchara i Chiwa. Pod patronatem UNESCO w roku 1997 obchodzono jubileusz 2 500 - lecia istnienia Buchary i Chiwy. Także trasa wielkiego szlaku jedwabnego przebiegała przez terytorium dzisiejszego Uzbekistanu. Cały świat czci wielkich myślicieli: Al Chorezmi, Al Fergani, Awiceny, Beruni i Ulugbeka.
Dziś Uzbekistan jest suwerennym państwem, które uzyskało niepodległość w 1991 roku. Jest to kraj o powierzchni większej niż Polska, liczy bowiem 447,4 tysiąca kilometrów kwadratowych, natomiast wielonarodowa ludność kraju w roku 2000 wynosiła około 24,4 mln osób. Władze republiki wkładają dużo wysiłku w podniesienie poziomu rozwoju przemysłu i rolnictwa. Jednak pomimo tych wysiłków potencjał republiki opiera się głównie na bogactwach naturalnych (złoto, ropa naftowa, gaz ziemny, węgiel, srebro i miedź). Dodatkowo też brak solidnego zaplecza finansowego nie pozwala w pełni wykorzystać zasobów republiki. Bowiem ziemia Uzbekistanu kryje w sobie około stu różnych rodzajów minerałów, które są poszukiwane na rynkach światowych. Na dzień dzisiejszy wartość zbadanych źródeł minerałów szacuje się na około trzy tryliony dolarów USD.
Długotrwałe przebywanie republiki w systemie ekonomicznym byłego ZSRR negatywnie odbiło się na gospodarce niepodległego już Uzbekistanu. W republice były realizowane takie programy i schematy rozwoju oraz rozłożenia sił produkcyjnych, które doprowadziły do rozwoju wąskich specjalizacji w przemyśle i rolnictwie. W przypadku tego ostatniego jest to monokultura uprawy bawełny, dzięki czemu eksport republiki w czasach radzieckich stanowiły głównie włókna bawełny. Obecnie Uzbekistan jest jednym z czołowych, światowych dostawców bawełny, naturalnego jedwabiu i futer karakułowych.
W ZSRR Uzbekistan był jednym z największych producentów płodów rolnych i owoców takich jak: melony, granaty, morele, brzoskwinie itp. Po ogłoszeniu niepodległości władze republiki przyjęły długoterminowy program w dziedzinie rozwoju sektora paliwowego. Ten program pozwolił zwiększyć wydobycie ropy i gazu kondensatu z 3 do 8 milionów ton, natomiast gazu ziemnego z 40 od 60 miliardów m3. Uzbekistan korzysta ze wspólnego systemy gazociągów, łączącego państwa byłego ZSRR, co umożliwia mu eksport gazu ziemnego do Kazachstanu, Rosji (*1) i Ukrainy.
Według źródeł PGNiG, w 2001 roku za pośrednictwem zagranicznych firm Polska zakupiła 709,6 milionów m3 uzbeckiego gazu ziemnego. Ustawa z dnia 7 grudnia 2001 roku pod tytułem: "Porozumienie w sprawie podziału produkcji" (zgodnie, z którą inwestorzy zagraniczni mogą otrzymać koncesję na wydobycie gazu ziemnego, ropy i innych surowców naturalnych na czas określony) może pomóc w rozwoju górnictwa i energetyki. Po przyjęciu tej ustawy Uzbekistan podpisał porozumienie o długoterminowych inwestycjach z takimi znanymi firmami jak Gazprom i Lukoil. Zmiany w prawie można traktować jako początek nowej epoki w rozwoju przemysłu energetycznego.
Ostatnim wnioskiem, jaki należy wyciągnąć jest to, że potencjał zasobów naturalnych państw Azji Centralnej, a w szczególności Uzbekistanu, jest atrakcyjny dla współpracy gospodarczej i handlowej w tym regionie państw wiodących w gospodarce światowej. Trzeba jednak przyznać, że możliwości polskiej gospodarki w tym zakresie są dosyć skromne, co powoduje, że Polska nie należy do grupy najważniejszych partnerów ekonomicznych państw Azji Centralnej. Być może nastąpi to dopiero w przyszłości.
(*1) W grudniu 2002 roku Gazprom poodpisał umowę na zakup 5 milionów ton uzbeckiego gazu ziemnego.
mgr Hajdar Bogoutdinow - absolwent państwowego
Uniwersytetu w Taszkiencie (Uzbekistan).
W latach 1990-1991 dyrekter w firmie handlu zagranicznego Uzagrointorg.
Od 1996 roku prezes polsko-uzbeckiego przedsiębiorstwa TASZPOLTORG.
Od roku 1992 prezes Stowarzyszenia Uzbekistan-Polska.