|
|
CZY 3-NITKA JEST POTRZEBNA?
Marian Bardecki
Czy naprawdę zachodzi potrzeba budowy 3-ciej nitki rurociągu "Przyjaźń" z granicy wschodniej do Plebanki k/Płocka? Czy jest rozsądne wydawanie na ten cel pieniędzy przez przedsiębiorstwo skarbu Państwa - jakim jest PERN? Czy był i jest potrzebny pośpiech dla takiej inwestycji? Zastanowienie budzi fakt, że obecni decydenci przy zlecaniu pierwszych prac studialnych nie zwrócili się o złożenie oferty do istniejącego jeszcze wówczas Biura NAFTOPROJEKT Sp. z o.o., który posiadał liczące wiele dziesięcioleci doświadczenie w projektowaniu i nadzorze nad wszystkimi rurociągami i bazami przedsiębiorstwa PERN.
W tym samym czasie przedstawiciele Naftoprojekt brali udział w pracach zespołu polsko-ukraińskich ekspertów powołanych ds. budowy rurociągu Brody-Płock -Gdańsk.
Jest oczywistym, że do czasu decyzji o zakresie dywersyfikacji dostaw ropy naftowej przez terytorium Ukrainy, nie powinno się podejmować decyzji rozbudowy zdolności przesyłowej rurociągiem "Drużba" - Przyjaźń. Delegacja Polska w 1998 roku składająca się z przedstawicieli: Rafinerii Płockiej, Przedsiębiorstwa PERN oraz B.P. Naftoprojekt brała udział w konferencji międzynarodowej w Ałma-Ata na temat dostaw ropy z Kazachstanu.
Tego typu działania zewnętrzne powinny wpływać na proces decyzyjny związane z wydawaniem pieniędzy publicznych. Aktualna sytuacja polityczna potwierdza prawidłowość tego typu rozumowania. Powinno się uwzględniać ekonomicznie i politycznie uzasadnione źródła dostaw z Iraku. Pośpiech budowy 3-ciej nitki rurociągu odcinka wschodniego nie wynika z braku zdolności przesyłowych magistrali rurociagowej PRZYJAŹŃ.
Zdolność przesyłu ropy z Adamowa do Płocka wynosi 43 mln ton na rok.
Zabezpiecza to potrzeby Polski i Niemiec.
Uzasadnieniem takim mogłoby być tylko potwierdzenie zbytem przez zleceniodawców - właścicieli ropy - potrzeba komercyjna tranzytu ropy rosyjskiej w ilościach uzasadniających zwiększenie zdolności przesyłowych ropy rurociągiem "Przyjaźń" w okresie minimum 20 lat ma w ilościach dodatkowej ropy ok. 20 - 25 mln/t rok.
Mamy także niezależne źródło dostaw ropy naftowej przez Gdański NAFTOPORT do Płocka o zdolności około 30mln ton na rok.
Czy korzystniej będzie gdy on jest niewykorzystywany lub w bardzo minimalnym stopniu a setki milionów złotych topić w inwestycje odcinka wschodniego rurociągu PRZYJAŹŃ jest pytaniem retorycznym.
Uważam, że ważniejszym jest teraz skupienie uwagi na ewidentnie niezależnym źródle dostaw ropy z Iraku. Byłaby to 3-cia niezależna linia transportowa dostaw ropy naftowej do naszego kraju i tranzytu przez Polskę na północ i zachód. Jest to trasa rurociągu nie powiązana z Rosją, a dotyczy tylko państw: Iraku, Turcji i Ukrainy.
Celowości budowy rurociągu MOSUL (Irak) przez Turcję do portu czarnomorskiego w HOPA (Turcja) bardzo słusznie poruszył Witold St. Michałowski ("Rurociągi" nr 2-3/2003).
Ta inwestycja nie powinna stworzyć szczególnych problemów dla państw przez które rurociąg powinien być poprowadzony. Z Iraku, należałoby wybudować rurociąg DN 1000 z MOSULU do HOPA przez Turcję o długości około 650-700 km. Dalej ropa byłaby przeładowywana na tankowce i przez Morze Czarne płynęła do Odessy. Z Odessy już istniejącym rurociągiem przez Ukrainę do Brodów. Równocześnie z budową rurociągu MOSUL - HOPA, należałoby wybudować rurociąg Brody - Płock o długości około 500 km. Dodatkowo bardzo istotna zaletą tego rurociągu będzie możliwość przysłania poza iracką ropą z HOPA również ropy pochodzącej z basenów morza Czarnego i Kaspijskiego oraz Kazachstanu i Turkmenistanu. Jest to rozumowanie podyktowane myślą o przyszłości dostaw, gdyż sytuacja polityczno-gospodarcza w Iraku ulegnie unormowaniu np. za rok, a proces przygotowania inwestycji trwa około jednego do półtora roku. Dlatego też trzeba być wcześniej przygotowanym by móc być konkurencyjnym kontrahentem.
Środki finansowe zamiast na budowę 3-ciej nitki rurociągu "Przyjaźń" może korzystniej przeznaczyć na budowę rurociągu Płock - Brody.
Budowa rurociągu MOSUL-HOPA wymaga wprawdzie szerszej analizy ze względu na dość trudny teren tej trasy. Natomiast budowa rurociągu Brody-Płock, jest stosunkowo niekłopotliwa w realizacji. Na tej trasie można szacunkowo określić około 5 tys metrów bagien, około 100 przejść przez drogi i tory, 5 rzek oraz około 25-30 małych strumyków czy cieków. Ponadto wykorzystano by mało przydatny teren po kopalni siarki w rejonie Tarnobrzegu dla wybudowania tam bazy magazynowo-manipulacyjnej o pojemności minimum 500 tys m3 (np. 5 zbiorników z podwójnym płaszczem a 100 tys m3 każdy).
Do podjęcia optymalnej decyzji należałoby w pierwszej kolejności opracować wytyczne do studium i założeń techniczno ekonomicznych przedsięwzięcia inwestycyjnego w rozbiciu za zadania inwestycyjne:
Rurociąg ropy MOSUL - HOPA
Transport ropy przez morze Czarne do Odessy (tankowce i porty)
Odessa - Brody (rurociąg istniejący - rozpatrzyć dodatkowo problem bazy magazynowo-manipulacyjnej)
Rurociąg Brody - Płock
Płock - Gdańsk (rurociąg istniejący - rozpatrzyć z wariantem częściowego przesyłu ropy irackiej z Płocka do Schwedt RFN)
Źródła i ilości przewidywanej ropy oraz jej gatunki.
Szczegółowo dane poszczególnych zadań inwestycyjnych z pełnym ujęciem elementów w nich występujących przedstawiają się następująco::
Opis trasy rurociągu i jego zdolność
Normy i normatywy
Zagadnienia ochrony środowiska
Obliczenia parametrów funkcjonalnych
Pośrednie stacje pomp i stacje zasuw
Bazy zbiorników magazynowych
Projekty przejść rurociągiem przez przeszkody (góry, rzeki, bagna, itp.)
Ochrona przeciw korozyjna, w tym katodowa
Monitoring systemu
Automatyka, sterowanie i łączność
Urządzenia pomiarowe
Zabezpieczenia w przypadku awarii
Dla transportu przez Morze Czarne należy podać wielkość i ilość tankowców oraz stacje brzegowe zabezpieczające wymaganą zdolność przesyłową.
Koszt nakładów inwestycyjnych
Eksploatacja całej trasy rurociągu i wykaz firm, które będą odpowiedzialne za dane odcinki oraz bazy magazynowo manipulacyjne
Analiza przepływu środków pieniężnych w tym rozliczanie elementów kosztów: cena ropy, odcinki transportu rurociągu, transportu tankowcami, przeładunki, oraz propozycje stawek
Porównanie kosztów według p.16 z innymi porównywalnymi trasami i rurociągami z względnie wariantami dostaw z innych źródeł
Rodzaje ewentualnego ryzyka, możliwe do przewidzenia zarówno z punktu widzenia technicznego jak i politycznego
Etapy realizacji przedsięwzięcia
Dokładna mapa trasy rurociągu ze szczegółowym opisem
Określenie ilości importu ropy wstępnie uzgodnionych z odbiorcami
Powinno się wziąć pod uwagę i podać również potencjalne możliwości zasobów ropy w Iraku a również wariantowo z rejonu basenów Morza Czarnego i Morza Kaspijskiego oraz możliwości finansowe tych krajów dla osiągnięcia poziomu określonego wydobycia, przy wskazaniu właścicieli ropy. Ponadto nie bez znaczenia jest intencja rządów na terenach których są złoża ropy naftowej przeznaczone do transportu projektowanym rurociągiem. Wiąże się to z angażowaniem w danym kraju poważnych środków finansowych na prace wiertnicze, urządzenia wydobywcze naziemne, infrastrukturę, terminale, zakłady energetyczne, szlaki transportowe, itp.
Należy też założyć zainteresowanie międzynarodowych instytucji finansowych. Dokładnie podać pełny szlak transportu ropy począwszy od źródeł do końcowego odbiorcy, w tym zapotrzebowanie na energię - zakłady energetyczne mogące zasilać rurociągi żądaną energią.
Olbrzymią zaletą i bardzo ważnym szlakiem transportu ropy jaką odgrywałby rurociąg MOSUL - HOPA będzie możliwość transportowania nim ropy Irackiej do Europy oraz urealnienie możliwości korzystania z zasobów basenu Morza Kaspijskiego do transportu rurociagiem Odessa-Brody-Gdańsk (wg ocen analityków amerykańskich zasoby ropy w rejonie Morza Kaspijskiego wynoszą do 35mld baryłek) co daje możliwości przesyłu około 4 mln baryłek dziennie. Należy mieć też na uwadze, że ropa naftowa z Hopa może być eksportowana dalej szczególnie poprzez Odessę i pirsy naftowe zachodnich brzegów Morza Czarnego. Wcześniejsze zaangażowanie inwestycyjne w rurociąg MOSUL - HOPA ma olbrzymie znaczenie dla konkurencyjności cenowej ropy irackiej z wydobywaną w rejonie basenu Morza Kaspijskiego oraz z cenami transportu rurociągowego przez terytorium Rosji. Orientacyjnie koszt budowy rurociągu DN 1000 MOSUL - HOPA powinien wynieść około 1mld USD wraz z bazą magazynowo-manipulacyjna o pojemności minimum 500tys m3.
Dla porównania koszt rurociągu Brody - Płock DN 1000 wyniesie około 500mln USD wraz z bazą magazynowo-manipulacyjna o podobnej pojemności.
Magistrala rurociągowa do Gdańska nie wymaga inwestycji, gdyż posiada ona odpowiednia zdolność przesyłową. Można ewentualnie przewidzieć pewne środki na przestawienie większego tłoczenia np. ponad 20mln m3 do Gdańska, gdyż był on budowany głównie pod kątem przesyłu ropy z Gdańska do Płocka. Praktycznie pracuje on w dwóch kierunkach, lecz jego aktualne wykorzystanie jest minimalne. Określa się szacunkowo, że koszt transportu ropy naftowej z Mosulu do Gdańska, nie powinien przekroczyć 22 USD za jedną tonę, co stanowi około 10% ceny zbytu loko odbiorca
 |
Marian Bardecki mgr absolwent SGPiS. W latach 1972-2002
Projektant i Prezes Zarządu B.P. NAFTOPROJEKT S.A. Rzecznik Patentowy i członek
Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym. Biegły Sądowy z zakresu analiz
ekonomicznych. |