1-2 / 2005 - strona startowa

Ile zarabiamy na opłatach tranzytowych?

Odpowiedź Ministerstwa Finansów z dnia 2004.11.15 na interpelację posła Zbigniewa Witaszka

W związku z pismem nr SPS-0202-8499/04 z dnia 21.10.2004 r., przy którym przesłana została interpelacja Pana Posła Zbigniewa Witaszka uprzejmie wyjaśniam, co następuje.

Tranzyt rosyjskiej ropy naftowej jest realizowany przez Przedsiębiorstwo Eksploatacji Rurociągów Naftowych PERN „Przyjaźń” S.A. - spółkę Skarbu Państwa, w stosunku do której uprawnienia właścicielskie i prawa z wykonywania akcji pełni minister właściwy do spraw Skarbu Państwa. W przypadku rafinerii niemieckich tranzyt jest prowadzony na podstawie umów handlowych regulujących sposób ustalania ilości tłoczeń i magazynowania ropy, a także sposób dokonywania rozliczeń pomiędzy PERN S.A. a kontrahentem, przy czym stawki na tłoczenie i magazynowanie ropy podlegają corocznym negocjacjom. W przypadku operacji dokonywanych przez Port Gdański realizacja tranzytu odbywa się na podstawie średnioterminowych umów handlowych z wynegocjowaną wysokością wynagrodzenia za usługę. Przesył i obrót gazem ziemnym podlega koncesjonowaniu przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. Zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 4 i ust.2 ustawy

Prawo energetyczne koncesje na prowadzenie obrotu gazem ziemnym z zagranicą powinny być wydawane z uwzględnieniem źródeł gazu oraz bezpieczeństwa energetycznego.

Taryfy przesyłowe są sporządzane przez właściwe podmioty na podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 20 grudnia 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz zasad rozliczeń w obrocie paliwami gazowymi (Dz. U. Nr 1, poz. 8 z późń. zm.) wydanego na podstawie delegacji wynikającej z ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. -Prawo energetyczne (Dz. U. z 2003r. Nr 153, poz. 1504 z późn. zm.). Taryfy te są następnie zatwierdzane przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. Podstawową zasadą przy ustalaniu taryf jest zapewnienie pokrycia kosztów uzasadnionych tj. kosztów niezbędnych do wykonania zobowiązań powstałych w związku z prowadzoną przez przedsiębiorstwo energetyczne działalnością w zakresie wytwarzania, przetwarzania, magazynowania, przesyłania i dystrybucji, obrotu paliwami lub energią. Przykładowo -zgodnie z decyzją Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 17 grudnia 2003 r. znak DTA-822/3863-B/5/2003/TK o zatwierdzeniu taryfy za usługi przesyłowe gazu ziemnego pobierane są opłaty za tranzyt gazu przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w następującej wysokości:

opłata stała 3,69 zł/1000 m3/l00 km

opłata zmienna 5,53 zł/1000 m3/l00 km

opłata abonamentowa 5 100,00 zł/m-c

Jednocześnie uprzejmie informuję, iż jak wynika z informacji przekazanych przez Ministra Gospodarki i Pracy, Ministerstwo Gospodarki i Pracy nie posiada żadnego tytułu prawnego do gromadzenia ekonomicznych i finansowych danych poszczególnych spółek zajmujących się przesyłem gazu, w tym w szczególności informacji w sprawie ilości przesyłanego gazu oraz osiąganych z tego tytułu przychodów i kosztów prowadzenia działalności. Z punktu widzenia bezpieczeństwa energetycznego państwa istotnym jest bowiem bilansowanie podaży i popytu na poszczególne nośniki energii na poziomie dostaw zaspokajających potrzeby krajowe, ze szczególnym uwzględnieniem wydobycia krajowego oraz dywersyfikacji kierunków zaopatrzenia kraju w gaz ziemny.

Ilość paliw podlegająca tranzytowi krajową siecią przesyłową jest przedmiotem kontraktów handlowych podmiotów gospodarczych, prowadzących działalność w tym zakresie i nie podlega ewidencjonowaniu dla potrzeb wynikających z zakresu zadań Ministra Gospodarki i Pracy. Z tego powodu dane statystyczne, którymi dysponuje Minister Gospodarki i Pracy nie obejmują informacji o wielkościach przesyłanych na potrzeby innych państw, brak jest podstaw prawnych do prowadzenia przez Ministra Gospodarki i Pracy statystyk w tym zakresie, a tym samym nie dysponuje on danymi na temat wnoszonych przez te spółki opłat do budżetu państwa; nie posiada też aparatu, który takie dane mógłby zgromadzić.

Odnosząc się do pozostałych kwestii poruszanych w pytaniu, uprzejmie informuję:

Od dnia 1 maja 2004r. kwestie importu ropy naftowej i gazu objętych procedurą tranzytu regulowane są przepisami celnymi Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 91 ust. 1 lit. a rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, procedura tranzytu zewnętrznego pozwala na przemieszczanie z jednego do drugiego miejsca znajdującego się na obszarze Wspólnoty towarów niewspólnotowych, niepodlegających w tym czasie należnościom celnym przywozowym i innym opłatom ani środkom polityki handlowej. Zgodnie z art. 95 ust. 1 lit. c

Wspólnotowego Kodeksu Celnego, nie pobiera się zabezpieczenia w przypadku przesyłania towarów rurociągami (w tzw. „transporcie przesyłowym”). Jednocześnie, zgodnie z art. 450 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, w transporcie przesyłowym realizowanym w ramach procedury tranzytu wspólnotowego obowiązuje procedura uproszczona. Stosowanie procedury uproszczonej nie wymaga uzyskania pozwolenia władz celnych i polega na braku obowiązku składania zabezpieczenia oraz braku formalności w urzędach celnych, tj. nie funkcjonuje żaden dokument jako zgłoszenie do procedury tranzytu. Głównym zobowiązanym w przypadku procedury tranzytu ropy lub gazu jest użytkownik gazociągu mający swą siedzibę w państwie, przez teren którego towary te są transportowane. Kontrola stosowania tego specyficznego ułatwienia dotyczy przede wszystkim ewidencji prowadzonej przez głównego zobowiązanego, a procedurę tranzytu uznaje się za zakończoną, gdy towar zostanie dostarczony do urządzeń sieci dystrybucyjnej odbiorcy i zostanie wpisany do prowadzonej przez odbiorcę ewidencji.

Jak z powyższego wynika, z mocy obowiązujących w krajach członkowskich Unii Europejskiej przepisów celnych procedura tranzytu wspólnotowego towarów takich jak ropa czy gaz korzysta z uproszczeń, właściwych ze względu na specyfikę transportu przesyłowego. Brak jest podstawy prawnej do pobierania przez polską administrację opłat celnych od tranzytu czy zabezpieczeń z tytułu stosowania procedury tranzytu dla tego typu towarów. W odniesieniu do przepisów o podatku od towarów i usług należy wskazać przepis § 8 ust. 1 pkt 10 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 97, poz. 970 z późn. zm.), zgodnie z którym zwalnia się od podatku od towarów i usług m.in. import towarów objętych procedurą tranzytu, z wyjątkiem przypadków, jeżeli na podstawie przepisów celnych powstaje obowiązek uiszczenia cła.

Z uwagi na fakt, iż – jak wynika to z przedstawionych wyżej przepisów prawa – import gazu i ropy naftowej realizowany z zastosowaniem procedury tranzytu jest zwolniony z cła i podatku VAT – trudno jest mówić o powstaniu z tego tytułu strat dla budżetu Państwa.

Od wyżej opisanej procedury tranzytu w imporcie gazu i ropy, który jest zwolniony z cła i podatku VAT, należy odróżnić usługi przesyłowe gazu oraz usługi tłoczenia i magazynowania ropy naftowej, o czym była mowa na wstępie niniejszej odpowiedzi. Przedsiębiorstwa polskie wykonujące ww. usługi pobierają od usługobiorców opłaty z tego tytułu, które podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na zasadach ogólnych.

Ze względu na konstrukcję podatku od towarów i usług i sposób jego poboru, nie jest możliwe uzyskanie statystyk na temat wartości tego podatku zapłaconego od poszczególnych towarów czy usług, w tym też od usług przesyłowych gazu i ropy naftowej.

Należy również zaznaczyć, że wpływy podatkowe od firm zajmujących się, np.: tranzytem ropy naftowej i gazu niekoniecznie w całości muszą być związane tylko z tą działalnością. Przedsiębiorstwa te mogą równocześnie wykonywać inne czynności podlegające opodatkowaniu na terytorium Polski, co oczywiście nie pozostanie bez wpływu na strukturę i wielkość zobowiązań tych firm wobec budżetu Państwa. Trzeba przy tym podkreślić, że podatek VAT płacony przez konkretne firmy nie musi być, ze względu na odliczalność i zwroty tego podatku w kolejnych fazach obrotu, ostatecznym dochodem budżetu. Opłaty za świadczenie usług przesyłowych są opodatkowane podatkiem od towarów i usług, zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Kwestie związane z opodatkowaniem podatkiem od towarów i usług paliw wwożonych do Polski w bakach pojazdów samochodowych uregulowane są w przepisach art. 77 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535) oraz w § 8 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 97, poz. 970 z późn. zm.). Wymienione wyżej przepisy prawa podatkowego określają przypadki oraz normy ilościowe paliw, które podlegają zwolnieniu od podatku od towarów i usług. Zwolnienia od podatku od towarów i usług paliw wwożonych do Polski w bakach pojazdów samochodowych oraz w kontenerach specjalnego przeznaczenia stosowane są w przypadkach, gdy import paliwa jest zwolniony od cła, na podstawie przepisów celnych. Nadwyżka paliwa wwożonego do Polski w bakach pojazdów samochodowych oraz w kontenerach specjalnego przeznaczenia przekraczająca ustalone normy podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Analizując przedstawione powyżej rozwiązania związane z tranzytem gazu i ropy naftowej podkreślić należy, iż obowiązujące w tej materii uregulowania prawne są zbieżne z normami obowiązującymi w państwach członkowskich Wspólnoty. Dotyczy to zarówno przepisów rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, jak i stanowiących podstawę kształtowania ustawodawstwa podatkowego w poszczególnych krajach Wspólnoty -postanowień Szóstej Dyrektywy Rady z 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich, dotyczących podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej – ujednolicona podstawa wymiaru podatku (77/388/EEC ze zm.).