1-2 / 2005 - strona startowa

Polski Komitet N-T FSNT NOTds. Gospodarki Energetycznej
Wnioski z Konferencji
,,Bezpieczeństwo Systemów Energetycznych” Warszawa, NOT, 9-10 grudnia 2004

W dniach 9 –10 grudnia 2004 r. odbyła się w NOT konferencja naukowo-techniczna na temat: ,,Bezpieczeństwo systemów energetycznych”, zorganizowana przez Polski Komitet Naukowo-Techniczny FSNT NOT ds. Gospodarki Energetycznej. W czasie Konferencji zaprezentowano 11 referatów, poświęconych bezpieczeństwu systemów przesyłowych: elektroenergetycznych, gazowniczych, ciepłowniczych i paliw płynnych.

W wyniku szerokiej dyskusji w gronie uczestników Konferencji, Komisji Wnioskowej, a następnie członków Komitetu w czasie posiedzenia plenarnego w dniu 20 stycznia 2005 r. uzgodniono następujące wnioski:

1.  Bezpieczeństwo energetyczne dotyczy przede wszystkim odbiorców i użytkowników energii, a wtórnie dostawców i systemów energetycznych oraz środowiska. Definicja bezpieczeństwa energetycznego podana w Prawie Energetycznym Art. 3 p. 16 jest niewłaściwa i wymaga uściślenia. Proponuje się zapis ustawowy:

„Bezpieczeństwo energetyczne – stan systemów energetycznych zapewniający w normalnych warunkach pracy pełne pokrycie bieżącego i przyszłego zapotrzebowania wszystkich odbiorców na paliwa i energię, w sposób technicznie i ekonomicznie uzasadniony dla odbiorcy i dostawcy, przy zachowaniu wymagań ochrony środowiska oraz umożliwiający szybkie przezwyciężanie stanów awaryjnych, przy częściowym zaopatrywaniu odbiorców”.

2.  Krajowe i zagraniczne doświadczenia z urynkowienia gospodarki energetycznej wskazują na powstawanie bardzo licznych sytuacji i nieprzewidywanych problemów, zagrażających bezpieczeństwu, których nie udaje się z góry wyeliminować na drodze formalno-prawnej. Zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego kraju w krótkich i długich okresach wymaga znacznego umocnienia i poszerzenia dyrektywnego nadzoru państwowego nad działalnością przedsiębiorstw energetycznych, niezależnie od ich form własności. W tym celu należy:

a)  Wystąpić do władz Unii Europejskiej z wnioskiem o powołanie komisji do spraw bezpieczeństwa systemów energetycznych.

b)  Przywrócić działalność Rady Konsultacyjnej przy Prezesie URE.

c)  Zwiększyć kompetencje operatorów systemów przesyłowych i dystrybucyjnych do skutecznego działania, także w stosunku do odbiorców, w warunkach zagrożenia, awarii i przywracania normalnej pracy.

d)  Opracować dyrektywne zasady odpowiedzialności za bezpieczeństwo energetyczne Polski oraz reguły zarządzania bezpieczeństwem.

e)  Wprowadzić potrzebne zmiany w Prawie Energetycznym, zarządzeniach wykonawczych i w kodeksach sieci, ukierunkowane na problemy zarządzania bezpieczeństwem energetycznym kraju.

f)  Wzmocnić kadrowo Departament Bezpieczeństwa Energetycznego w Ministerstwie Gospodarki i Pracy.

3.  Podstawą skutecznej kontroli państwa nad eksploatacją oraz nadzoru nad realizacją procesów rozwoju systemów energetycznych w kraju, muszą być systematyczne badania kompleksowe i strategiczne studia rozwojowe, prowadzone w sposób ciągły przez wyspecjalizowany ośrodek naukowy. Zachodzi pilna konieczność podjęcia prac naukowo-badawczych nad prognozami zapotrzebowania na paliwa i energię oraz problemami rozwoju i bezpieczeństwa energetycznego kraju, jak też ich aktualizowania.

4.  Opracowywane ostatnio założenia polityki energetycznej Polski do 2025 r. powinny zostać poddane wszechstronnej analizie i konsultacjom w polskich środowiskach naukowo-technicznych; w wyniku tych działań należy ustalić przyszłe warunki bezpieczeństwa energetycznego kraju.

5.  Podstawowe znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego kraju ma zachowanie większościowego udziału państwa we własności głównych obiektów systemowych o znaczeniu strategicznym. Określenie takich obiektów powinno się znaleźć w Założeniach Polityki Energetycznej.

6.  Konieczne jest utrzymanie państwowej własności polskich złóż energetycznych. Celowa jest intensyfikacja poszukiwań i zwiększenie wydobycia krajowego gazu do poziomu około 6 mld m3 w przeliczeniu na gaz ziemny wysokometanowy, na co pozwalają udokumentowane już zasoby.

7.  Podstawowym, najbardziej pewnym paliwem dla polskich elektrowni systemowych jest polski węgiel kamienny i brunatny.

8.  Liczne kontrowersje związane z dwudziestoletni1m kontraktem na dostawy gazu z Rosji powodują zbyt dużo napięć w środowisku energetyków i w związku z tym istnieje konieczność przeprowadzenia rzetelnej dyskusji publicznej z udziałem Ministerstwa Gospodarki i Pracy oraz środowisk energetyków. W związku z powyższym należy koniecznie ujawnić publicznie najważniejsze elementy kontraktu, związane z bezpieczeństwem dostaw gazu i w oparciu o nie zorganizować odpowiednie forum dyskusyjne.

9.  Potrzebna poprawa bezpieczeństwa zaopatrzenia kraju w gaz wymaga znaczniejszej dywersyfikacji źródeł zaopatrzenia. W tym celu konieczne jest zaprogramowanie importu drogą morską gazu ziemnego skroplonego lub sprężonego i rozważenie celowości budowy odpowiedniego portu przeładunkowego.

10.  Zwiększenie zróżnicowania źródeł zaopatrzenia kraju w ropę naftową oraz zapewnienie wzrostu ilościowego i niższych cen wymaga również odpowiednich studiów i rozmów międzynarodowych. Jednym z wariantów do opracowania mógłby być np. nowy rurociąg naftowy z Mosul (płn. Irak) do Hoppy (wybrzeże Morza Czarnego) i dostawy tą drogą do rurociągu Odessa – Brody – Płock – Gdańsk.

11.  Działalność przedsiębiorstw ciepłowniczych jest zagrożona niewłaściwym zakresem i polityką regulacji. Ceny i stawki opłat są ustalane w sposób, który uniemożliwia wypracowanie właściwego zysku z działalności ciepłowniczej i uzyskiwania racjonalnego zwrotu nakładów inwestycyjnych. Ogranicza to lub uniemożliwia realizację niezbędnych inwestycji, poprawiających efektywność procesów zaopatrzenia w ciepło. Zagrożeniem jest nieuregulowany status prawny posadowienia sieci ciepłowniczych. W dużych miastach rozdział działalności w zakresie wytwarzania i przesyłu (dystrybucji) ciepła sieciowego jest właściwym dla zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego użytkowników ciepła. Konieczne jest wówczas ustalenie mechanizmów partnerskiej współpracy wytwórców i dystrybutorów ciepła sieciowego.

12.  Totalny blackout (całkowita, dłuższa awaria) polskiego systemu elektroenergetycznego jest mało prawdopodobny, ale nie da się go wykluczyć. Istotne pozytywne znaczenie miałaby tu właściwa rozbudowa sieci przesyłowej i współpracującej z nią sieci rozdzielczej 110 kV oraz ograniczenie w procesie rozwojowym dużych koncentracji mocy w elektrowniach, a także budowa elektrowni opartych na różnych paliwach (dywersyfikacja paliwowa).

13.  Zapewnienie właściwej koordynacji państwowej w rozbudowie sieci przesyłowych, realizowanej w wyniku budowy linii elektroenergetycznych, gazociągów i rurociągów paliw płynnych (m.in. przez podmioty prywatne) wymaga dokonania pilnej zmiany zapisów w Ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

14.  Należy wprowadzić drogą odpowiedniego rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy lub zmiany w ustawie Prawo Energetyczne, obowiązek opracowania przez gminy założeń i projektów planów zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe w ściśle określonych terminach, np. cyklach 5-letnich.

15.  Budowa rozproszonych źródeł energii, w tym ze źródeł odnawialnych, wpływa na poprawę lokalnego bezpieczeństwa energetycznego i także z tego względu zasługuje na preferencje w programach rozwojowych.

  Przewodniczący Komitetu

 / - /

 dr inż. Henryk Gładyś